Giải Câu hỏi 4 trang 79 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu hỏi 4 (trang 79): Góc nhìn và quan điểm của tác giả về lịch sử có gì độc đáo?

Qua đoạn trích *Đời muối: Lịch sử thế giới*, có thể thấy góc nhìn và quan điểm của Mác Kơ-len-xki về lịch sử mang nhiều nét độc đáo, mới lạ:

a) Độc đáo ở điểm xuất phát (đối tượng được chọn để kể lịch sử):

- Tác giả không nhìn lịch sử từ những "đại tự sự" quen thuộc như các triều đại, các cuộc chiến tranh, những nhân vật vĩ đại hay các biến cố chính trị – quân sự lớn lao. Thay vào đó, ông chọn muối – một vật phẩm nhỏ bé, tầm thường, quen thuộc đến mức bị xem là hiển nhiên trong đời sống hằng ngày – làm "nhân vật trung tâm" để soi chiếu toàn bộ lịch sử thế giới.

- Cách lựa chọn đó cho thấy một quan niệm độc đáo: những điều tưởng như vặt vãnh, bình thường lại có thể nắm giữ một vai trò to lớn, chi phối tiến trình lịch sử nhân loại.

b) Độc đáo ở cách lí giải (góc nhìn liên ngành, soi lịch sử qua một "lát cắt" vật chất):

- Từ muối, tác giả kết nối và lí giải hàng loạt lĩnh vực: kinh tế, thương mại, chính trị, quân sự, khoa học – kĩ thuật, văn hóa, tôn giáo, phong tục… Muối trở thành sợi chỉ xuyên suốt, cho thấy lịch sử không phải là chuỗi sự kiện rời rạc mà là một mạng lưới liên hệ chằng chịt giữa đời sống vật chất và mọi mặt của xã hội.

- Đây là lối viết lịch sử theo kiểu "lịch sử từ một vật thể" / lịch sử đời thường, đi từ cái cụ thể, nhỏ bé để khái quát lên những vấn đề lớn của nhân loại – khác hẳn lối chép sử truyền thống đi từ các sự kiện vĩ mô.

c) Độc đáo ở quan điểm về con người và đời sống thường nhật:

- Tác giả đặt con người bình thường và nhu cầu đời sống hằng ngày (ăn uống, bảo quản thực phẩm, trao đổi, mưu sinh) vào vị trí trung tâm của lịch sử, cho thấy lịch sử được dệt nên không chỉ bởi vua chúa, anh hùng mà bởi chính những nhu cầu thiết thực của con người.

- Qua đó bộc lộ một quan niệm nhân văn và dân chủ về lịch sử: lịch sử gắn liền với đời sống, với số phận và sinh hoạt của những con người cụ thể.

d) Hiệu quả của góc nhìn độc đáo ấy:

- Khiến lịch sử trở nên gần gũi, sinh động, hấp dẫn và bất ngờ: người đọc nhận ra đằng sau một hạt muối nhỏ bé là cả một bề dày văn minh nhân loại.

- Khơi gợi một cách nhìn mới: hãy quan sát những điều bình thường quanh ta bằng con mắt tò mò, phát hiện, bởi mỗi sự vật nhỏ bé đều có thể ẩn chứa một câu chuyện lớn về con người và thời đại.