Giải Câu hỏi 2 trang 79 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Xác định loại dữ liệu

Dữ liệu mà tác giả Mác Kơ-len-xki sử dụng trong văn bản là dữ liệu thứ cấp.

- Đây là một văn bản thông tin mang tính lịch sử – văn hóa, viết về lịch sử của muối trải dài qua nhiều thời đại, nhiều vùng đất và nền văn minh (từ Trung Hoa cổ đại, La Mã, châu Âu trung đại đến thời hiện đại).
- Những con số, sự kiện, mốc thời gian, tên địa danh, phong tục… mà tác giả đưa ra không phải do chính ông trực tiếp quan sát, điều tra hay thực nghiệm (dữ liệu sơ cấp), mà được ông thu thập, tổng hợp và chọn lọc lại từ các nguồn đã có sẵn: thư tịch cổ, tài liệu lịch sử, công trình nghiên cứu, ghi chép của người đi trước.
- Vì được khai thác lại từ nguồn của người khác nên đó là dữ liệu thứ cấp (second-hand), đúng với đặc trưng của thể loại văn bản thông tin tổng hợp về lịch sử.

b) Cảm nhận về mức độ chính xác, đáng tin cậy của dữ liệu

Nhìn chung, dữ liệu trong văn bản có độ chính xác và độ tin cậy tương đối cao, dựa trên các căn cứ sau:

- Tác giả là nhà báo – nhà nghiên cứu có uy tín, dữ liệu được trình bày cụ thể, rõ ràng, gắn với các mốc thời gian, không gian và sự kiện lịch sử xác định, tạo cảm giác khách quan, có cơ sở.
- Các thông tin được sắp xếp logic, bổ trợ cho nhau và phù hợp với những hiểu biết lịch sử phổ biến, nên người đọc có thể tin cậy ở mức độ nhất định.

Tuy nhiên, vì là dữ liệu thứ cấp, người đọc vẫn cần thận trọng, có thái độ phản biện:

- Dữ liệu đã qua “trung gian”, phụ thuộc vào độ tin cậy của nguồn gốc và cách tác giả chọn lọc, diễn giải; có thể có sai lệch hoặc thiên kiến khi tổng hợp lại.
- Để kiểm chứng và tăng độ tin cậy, nên đối chiếu với các nguồn tài liệu lịch sử khác; trong văn bản khoa học, điều này đòi hỏi tác giả trích dẫn, chú thích nguồn đầy đủ.

→ Dữ liệu đáng tin cậy ở mức khá, giàu tính thuyết phục, nhưng vẫn mang đặc điểm của dữ liệu thứ cấp nên cần tiếp nhận một cách có chọn lọc và kiểm chứng.