Giải Bài 1 trang 124 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Bài làm

Qua bài học (tiêu biểu là *Chuyện chức phán sự đền Tản Viên* – trích *Truyền kì mạn lục* của Nguyễn Dữ), em rút ra những hiểu biết về đặc điểm nổi bật của truyện truyền kì thời trung đại như sau:

a) Về yếu tố kì ảo, hoang đường
- Truyền kì là thể loại văn xuôi tự sự thời trung đại, đặc trưng bởi những yếu tố kì lạ, hoang đường, siêu nhiên: thế giới thần linh, ma quỷ, cõi âm, chuyện báo mộng, biến hóa, người chết sống lại, người trần đi xuống Minh ti…
- Yếu tố kì ảo không chỉ để gây hấp dẫn, li kì mà còn là phương tiện nghệ thuật để tác giả chuyển tải tư tưởng, phản ánh hiện thực và thể hiện thái độ trước cuộc đời.

b) Về sự kết hợp giữa hiện thực và kì ảo
- Truyện truyền kì đan xen cái thực và cái ảo: lấy chất liệu từ hiện thực đời sống, lịch sử, con người có thật (đất nước, địa danh, triều đại…) rồi hư cấu, thêm thắt các chi tiết hoang đường.
- Qua lớp vỏ kì ảo, tác phẩm phản ánh hiện thực xã hội phong kiến: tố cáo cái xấu, cái ác (tham quan, cường hào, thần linh hống hách), đề cao chính nghĩa, lẽ phải và phẩm chất tốt đẹp của con người.

c) Về nhân vật và không gian – thời gian
- Nhân vật đa dạng: con người (nho sĩ, người cương trực như Ngô Tử Văn) bên cạnh thần thánh, ma quỷ, hồn ma; nhân vật thường được dùng để gửi gắm lí tưởng, quan niệm đạo đức của tác giả.
- Không gian – thời gian vừa thực vừa ảo, có sự giao thoa giữa cõi trần và cõi âm, giữa đời thường và thế giới siêu nhiên.

d) Về cốt truyện và nghệ thuật trần thuật
- Cốt truyện li kì, giàu kịch tính, nhiều tình huống bất ngờ, hấp dẫn người đọc.
- Truyện thường có lời bình của tác giả ở cuối nhằm nêu bật ý nghĩa, bài học đạo lí và bộc lộ trực tiếp quan điểm, thái độ của người viết.

e) Về tư tưởng, giá trị
- Truyền kì thể hiện tinh thần nhân đạo và tinh thần dân tộc: ca ngợi con người chính trực, dũng cảm, trọng công lí; khẳng định niềm tin "chính thắng tà, thiện thắng ác"; đồng thời kín đáo phê phán hiện thực đen tối của xã hội đương thời.

Kết luận: Truyện truyền kì thời trung đại là thể loại tự sự đặc sắc, lấy yếu tố kì ảo kết hợp với hiện thực làm phương thức phản ánh, qua đó gửi gắm tư tưởng nhân đạo, tinh thần yêu chính nghĩa và thái độ phê phán xã hội của tác giả.