Giải Bài 2 trang 121 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

## Định hướng

Truyện ngắn *Sự tích những ngày đẹp trời* (Hòa Vang) là một sáng tác cải biến từ "mẫu gốc" là truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh. Khi bàn về sự "biến đổi" của nhân vật trong truyện ngắn so với mẫu gốc, tác giả bài viết (bài nghị luận trong SGK) đã nêu được nhiều phát hiện mới mẻ. Có thể hệ thống lại thành các ý sau:

### a) Phát hiện về sự biến đổi của nhân vật Thủy Tinh

Ở mẫu gốc, Thủy Tinh là kẻ thua cuộc, hung bạo, hằng năm dâng nước đánh Sơn Tinh để cướp Mị Nương – tức là hiện thân của thiên tai, lũ lụt cần bị chế ngự. Tác giả bài viết phát hiện rằng trong truyện ngắn, Thủy Tinh được "biến đổi" thành một con người đa cảm, si tình và thủy chung: "cuộc chiến" dai dẳng mỗi năm không còn là biểu hiện của hận thù, lòng tham, mà là biểu hiện của một tình yêu mãnh liệt, bền bỉ, không nguôi. Nhân vật từ chỗ đáng lên án chuyển thành đáng cảm thông.

###

b) Phát hiện về sự biến đổi của nhân vật Mị Nương

Trong mẫu gốc, Mị Nương là nhân vật mờ nhạt, thụ động, gần như chỉ là "phần thưởng", là vật được gả theo sự sắp đặt của vua cha. Tác giả bài viết chỉ ra rằng ở truyện ngắn, Mị Nương có đời sống nội tâm, tình cảm riêng: nàng thấu hiểu, trân trọng và mang tình cảm sâu nặng với Thủy Tinh; cuộc hôn nhân với Sơn Tinh không hẳn là một kết thúc "có hậu" trọn vẹn như trong truyền thuyết. Nhân vật được trả lại tiếng nói và quyền được yêu, được rung động.

###

c) Phát hiện về sự thay đổi trong cách lí giải và tư duy nghệ thuật

Tác giả bài viết nhận ra rằng việc "biến đổi" nhân vật kéo theo sự thay đổi bản chất của câu chuyện: từ chỗ dùng cốt truyện để lí giải hiện tượng tự nhiên (vì sao hằng năm có lũ lụt) – tức tư duy "thần thoại hóa tự nhiên" – truyện ngắn chuyển sang kể một câu chuyện tình yêu của con người, tức tư duy nhân bản hóa, đề cao khát vọng tình yêu, hạnh phúc và lòng chung thủy.

###

d) Phát hiện về chiều sâu nhân văn và tinh thần sáng tạo

Sâu xa hơn, tác giả bài viết phát hiện nhà văn đã nhìn lại "mẫu gốc" bằng một cái nhìn hiện đại, dân chủ và nhân văn: trả lại nội tâm, cảm xúc cho những nhân vật vốn bị "kết tội" hoặc bị làm mờ trong truyền thuyết. Qua đó, sự "biến đổi" nhân vật không chỉ là thay đổi về chi tiết mà là biểu hiện của một cách đánh giá lại con người – đây chính là giá trị sáng tạo trong cải biến của Hòa Vang.

### Khái quát

Những phát hiện ấy cho thấy: khi cải biến mẫu gốc, nhà văn không sao chép mà đối thoại, lật lại và làm mới cách nhìn về nhân vật, từ đó gửi gắm một thông điệp nhân văn riêng – đó là cốt lõi của mối quan hệ vay mượn – cải biến – sáng tạo trong văn học.