Giải Bài 1 trang 121 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Bài 1 (trang 121) — Theo tác giả bài viết, Hoà Vang đã kế thừa và làm biến đổi những phương diện cơ bản nào của "mẫu gốc"?

*"Mẫu gốc" ở đây là truyền thuyết dân gian Sơn Tinh, Thủy Tinh. Truyện ngắn *Sự tích những ngày đẹp trời* của Hoà Vang là một tác phẩm vay mượn – cải biến – sáng tạo từ mẫu gốc ấy. Theo tác giả bài viết, có thể khái quát như sau:*

a) Những phương diện Hoà Vang KẾ THỪA (giữ lại) từ mẫu gốc

- Hệ thống nhân vật cốt lõi: Sơn Tinh, Thủy Tinh, Mị Nương, Vua Hùng — vẫn là những nhân vật quen thuộc của truyền thuyết.
- Khung tình huống / cốt truyện gốc: cuộc kén rể của Vua Hùng, việc Sơn Tinh và Thủy Tinh cùng cầu hôn Mị Nương, Thủy Tinh đến sau và không lấy được nàng, rồi hằng năm dâng nước đánh Sơn Tinh — tức hiện tượng lũ lụt được gắn với mối xung đột Sơn Tinh – Thủy Tinh.
- Mô-típ giải thích nguồn gốc một hiện tượng tự nhiên (mưa lũ hằng năm) vẫn được giữ làm điểm tựa.

b) Những phương diện Hoà Vang LÀM BIẾN ĐỔI (cải biến, sáng tạo)

- Điểm nhìn và cách lí giải sự việc: mẫu gốc nhìn từ phía Sơn Tinh, đề cao người chiến thắng và ngợi ca công cuộc trị thủy; Hoà Vang chuyển điểm nhìn sang Thủy Tinh và Mị Nương, đi sâu khám phá đời sống nội tâm, tình cảm con người.
- Hình tượng Thủy Tinh: không còn là kẻ bại trận hung hãn, thù hận, gây tai họa, mà trở thành người tình thủy chung, si tình, cao thượng.
- Tình cảm của Mị Nương: ở mẫu gốc nàng chỉ là phần thưởng thụ động của cuộc thi tài; trong truyện Hoà Vang, Mị Nương có tình cảm, thực sự yêu và nhớ thương Thủy Tinh.
- Ý nghĩa của hiện tượng lũ lụt: từ chỗ là sự trả thù, cơn giận dữ của kẻ thua cuộc, được cải biến thành nỗi nhớ, tình yêu bền bỉ, thủy chung của Thủy Tinh — còn "những ngày đẹp trời" là lúc tình cảm con người được hòa hợp, thấu hiểu.
- Chủ đề, thông điệp: từ truyện giải thích tự nhiên và ngợi ca sức mạnh chế ngự thiên tai, tác phẩm chuyển sang ngợi ca tình yêu, khát vọng hạnh phúc và cái nhìn nhân văn, đa chiều về con người — không còn phân định rạch ròi chính – tà, thắng – thua như truyền thuyết.

=> Kết luận: Hoà Vang kế thừa *bộ khung nhân vật và cốt truyện* của truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh, nhưng làm biến đổi *điểm nhìn trần thuật, tính cách nhân vật (nhất là Thủy Tinh và Mị Nương), ý nghĩa của hiện tượng lũ lụt và chủ đề – tư tưởng* của tác phẩm, từ đó tạo nên một sáng tạo nghệ thuật mới mang tinh thần nhân văn hiện đại.