Giải Bài 3 trang 116 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) "Hoa Quả Sơn" và "Thuỷ Liêm Động" có phải là điển cố không?

- Điển cố là những sự việc, câu chữ, tên gọi… vốn có trong sách vở, tác phẩm đời trước, được dẫn lại một cách cô đọng trong văn bản để gợi liên tưởng, tạo hàm ý sâu xa.

- "Hoa Quả Sơn" (núi Hoa Quả) và "Thuỷ Liêm Động" (động Thuỷ Liêm) là hai địa danh nổi tiếng trong tiểu thuyết Tây du kí (Ngô Thừa Ân) — đó chính là "vương quốc" của loài khỉ, nơi Tôn Ngộ Không cùng bầy khỉ cư ngụ.

- Trong đoạn văn, Nguyễn Huy Thiệp không nói về địa danh có thật ở rừng dâu da, mà mượn tên hai nơi quen thuộc trong Tây du kí để chỉ khu rừng có khỉ ở thành bầy. Vì đây là cách dẫn lại một hình ảnh, tên gọi có sẵn trong tác phẩm đời trước nhằm gợi liên tưởng, nên hai "địa danh" này được dùng như điển cố (điển cố lấy từ Tây du kí).

b) Tác dụng của việc sử dụng hai "địa danh" đó:

- Gợi hình ảnh nhanh gọn, hàm súc: Chỉ bằng hai cái tên, người đọc lập tức hình dung ra một nơi khỉ tụ họp đông đúc, thành bầy đàn — đúng như "vương quốc loài khỉ" trong Tây du kí, không cần miêu tả dài dòng.

- Tạo sắc thái hài hước, dí dỏm: Việc gắn một khu rừng dâu da bình thường với "thánh địa" của Tôn Ngộ Không đem lại giọng điệu vui, hóm hỉnh; đồng thời hé lộ tâm lí háo hức, tự tin "chắc ăn" của nhân vật ông Diểu khi đi săn.

- Tăng chiều sâu văn hoá và sức liên tưởng: Điển cố khơi dậy vốn hiểu biết của người đọc về Tây du kí, làm cho câu văn thêm giàu ý vị, vừa cụ thể vừa gợi mở, thể hiện nét tài hoa, uyên bác trong cách dùng ngôn ngữ của nhà văn.