Giải Câu 6 trang 114 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 6 (trang 114) — Sự tương phản về diện mạo và tình thế của ông Diểu; thông điệp tác phẩm

a) Diện mạo và tình thế của ông Diểu ở đầu truyện

- *Diện mạo:* Ông Diểu xuất hiện trong tư thế một người đi săn đầy đủ, chủ động: mặc quần áo ấm, đội mũ lông, tay cầm khẩu súng hai nòng mới toanh (quà của con trai gửi từ nước ngoài). Đó là hình ảnh con người được trang bị kĩ càng bằng "vũ khí" và "lớp vỏ" của văn minh.
- *Tình thế:* Ông ở vị thế kẻ mạnh, kẻ chủ động — người đi săn, kẻ chinh phục, nắm quyền sinh sát với muôn loài. Ông bước vào rừng với tâm thế tự tin, háo hức "thử súng", coi thiên nhiên là đối tượng để chế ngự, săn bắn. Tình thế ấy đặt con người ở trên, đối lập và áp đảo tự nhiên.

b) Diện mạo và tình thế của ông Diểu ở cuối truyện

- *Diện mạo:* Ở cuối truyện, ông Diểu trần truồng, không một mảnh vải che thân (vì đã cởi áo quần băng bó, cứu con khỉ bị thương), không còn khẩu súng (ông đã bỏ lại / vứt bỏ vũ khí). Hình ảnh con người trở nên trần trụi, nhỏ bé, không còn một chút "vỏ bọc" nào của sức mạnh và văn minh.
- *Tình thế:* Từ kẻ đi săn, ông trở thành người được thiên nhiên cảm hóa. Chứng kiến tình mẫu tử và nghĩa tình bầy đàn của gia đình khỉ (khỉ cái liều mình cứu khỉ đực, khỉ con lăn xuống vực), lòng trắc ẩn thức tỉnh, ông tự tay băng bó rồi phóng sinh con khỉ. Ông đi về trong làn mưa xuân dịu dàng, thân thể trần trụi mà thanh thản — ở tình thế của người đã buông bỏ tham vọng chinh phục, hòa giải và hòa hợp với tự nhiên.

c) Ý nghĩa của sự tương phản

Hai hình ảnh đầu – cuối tạo thành một sự đảo ngược hoàn toàn: từ *mặc đầy đủ → trần truồng*, từ *có súng → tay không*, từ *kẻ đi săn, kẻ mạnh → người được cảm hóa, kẻ buông vũ khí*. Hành trình đi săn thực chất là hành trình "lột bỏ": lột bỏ lớp áo quần và khẩu súng — biểu tượng của bạo lực và dục vọng chinh phục — để con người trở về trạng thái nguyên sơ, trong sạch, thuần khiết như thuở ban đầu. Cái trần trụi ở cuối không phải sự thảm hại mà là sự tái sinh, sự thanh lọc tâm hồn. Hình ảnh hoa tử huyền (muối của rừng) nở trắng — loài hoa ba chục năm mới nở một lần, điềm lành, báo hiệu đất nước thanh bình — khép lại truyện như một sự xác nhận: thiên nhiên ban thưởng cho con người khi con người biết sống thiện lương, hòa hợp.

d) Thông điệp của tác phẩm

- Con người cần từ bỏ tham vọng chinh phục, tàn sát thiên nhiên để sống hòa hợp, nương tựa vào tự nhiên; thiên nhiên không phải đối tượng để chế ngự mà là người bạn, người thầy có khả năng cảm hóa, thanh lọc tâm hồn con người.
- Trong mỗi con người luôn tiềm ẩn phần thiên lương, lòng trắc ẩn; chỉ cần được đánh thức, con người có thể "cởi bỏ" phần tăm tối, bạo lực để trở về với bản nguyên lương thiện, trong sạch.
- Qua đó, Nguyễn Huy Thiệp gửi gắm niềm tin vào sự hướng thiện và vẻ đẹp của hành trình tự hoàn thiện, tự thanh lọc của con người.