Giải Câu 5 trang 114 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

## Chi tiết "hoa tử huyền" ở cuối truyện *Muối của rừng*

Ở đoạn kết, sau khi trải qua chuyến đi săn đầy biến cố và tự tay thả con khỉ bị thương về với rừng, ông Diểu trần truồng đi trong màn mưa xuân và bất ngờ gặp "cả một thung lũng" hoa tử huyền nở rộ. Nhà văn khép truyện bằng chi tiết: loài hoa này ba mươi năm mới nở một lần, người nào gặp được hoa tử huyền sẽ gặp may mắn. Có thể hiểu ý nghĩa của chi tiết này ở những phương diện sau:

a) Một chi tiết nghệ thuật giàu tính biểu tượng, khép lại mạch truyện một cách hàm súc

- Hoa tử huyền là hình ảnh đẹp, hiếm, mang màu sắc huyền thoại ("ba mươi năm mới nở một lần"). Nó xuất hiện đúng vào thời khắc ông Diểu vừa buông bỏ khẩu súng, buông bỏ ý định chiếm đoạt sự sống của muôn loài. Vì thế, bông hoa không chỉ là một cảnh vật của rừng mà trở thành *biểu tượng* cho phần thưởng, cho điềm lành đến với con người biết hướng thiện.
- Đặt ở cuối truyện, chi tiết tạo một dư âm lắng đọng, buộc người đọc suy ngẫm thay vì kết thúc bằng một lời bình luận trực tiếp — đúng với lối viết truyện ngắn hiện đại, giàu sức gợi của Nguyễn Huy Thiệp.

b) Chi tiết hoàn tất quá trình "thanh lọc", thức tỉnh của nhân vật ông Diểu

- Cuộc đi săn là hành trình từ ham muốn chinh phục tự nhiên đến chỗ ông Diểu hiểu ra sự tàn nhẫn của việc săn bắn, xót thương trước tình mẫu tử, nghĩa tình bầy đàn của loài khỉ, rồi tự nguyện thả con mồi.
- Hình ảnh ông Diểu *trần truồng* đi trong mưa xuân gợi sự trở về trạng thái nguyên sơ, trong sạch, như được "tẩy rửa" mọi tham, sân của con người. Hoa tử huyền nở ngay sau đó như một sự *ban thưởng* của thiên nhiên cho con người đã tìm lại được bản tính lương thiện. Bông hoa vì thế là dấu hiệu của sự tái sinh về tinh thần.

c) Chi tiết gửi gắm thông điệp về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên

- Khi con người thôi tàn phá, biết nâng niu và trả lại sự sống cho muôn loài thì thiên nhiên đáp lại bằng vẻ đẹp hiếm quý, bằng "may mắn" và sự bình an. Đó là mối quan hệ hài hòa, nhân quả giữa con người với môi trường — ứng với nhan đề *Muối của rừng*: cái tốt đẹp, tinh túy kết tinh lại chính từ lòng nhân của con người.
- Thông điệp ấy mang ý nghĩa nhân văn và cả giá trị thời sự về ý thức bảo vệ, sống hòa hợp với thiên nhiên.

d) Đánh giá chung

Đây là chi tiết đắt giá, hội tụ tư tưởng của toàn truyện: vừa tô đậm hành trình thức tỉnh, hoàn thiện nhân cách của ông Diểu, vừa khẳng định niềm tin của nhà văn vào cái Thiện và vào sự giao hòa tốt lành giữa con người với tạo vật. Chính nhờ chi tiết này mà kết truyện trở nên vừa thực vừa ảo, lãng mạn mà sâu sắc, để lại ấn tượng khó quên.