Giải Câu 4 trang 114 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 4 (trang 114) – "Muối của rừng" (Nguyễn Huy Thiệp)

Từ lúc lên đến Hõm Chết, hàng loạt sự việc kì lạ, bất ngờ đã liên tiếp xảy ra, khiến tâm trạng và suy nghĩ của ông Diểu biến chuyển theo một hành trình "thức tỉnh" rõ rệt – từ kẻ đi săn đắc thắng trở thành một con người biết day dứt, ăn năn và nhân hậu.

a) Sự việc khỉ con liều mình cướp súng rồi cả súng lẫn khỉ con rơi xuống Hõm Chết:
Đây là biến cố mở đầu chuỗi sự việc kì lạ. Khẩu súng – biểu tượng cho sức mạnh, sự chủ động và thế "bề trên" của con người trước muông thú – đột ngột bị tước mất. Ông Diểu từ tư thế kẻ đi săn đầy tự tin, hả hê vì bắn trúng con khỉ đực, bỗng rơi vào trạng thái *kinh hoàng, sợ hãi, tê dại cả người*. Ông hoang mang vì cảm giác như chính thiên nhiên đang "chơi khăm", trừng phạt mình; sự đắc thắng ban đầu tan biến, nhường chỗ cho nỗi bất an và cảm giác bị cô lập, yếu đuối giữa rừng.

b) Sự việc con khỉ cái không bỏ chạy mà quay lại, bám theo cứu con khỉ đực bị thương:
Tình nghĩa thủy chung, sự hi sinh của loài vật khiến ông Diểu *ngỡ ngàng, xúc động và lúng túng*. Hành động "người" ở loài khỉ làm lung lay cái nhìn coi thường muông thú của ông: ông bắt đầu thấy ở con vật một đời sống tình cảm, một "nhân tính" mà trước đó ông không ngờ tới. Từ chỗ xem con mồi chỉ là chiến lợi phẩm, ông dần nhìn chúng như những sinh thể đáng trân trọng.

c) Việc trực tiếp chứng kiến con khỉ đực bị thương, rên rỉ, chảy máu trong tay mình:
Cảm giác tội lỗi, *ân hận, xót xa* trỗi dậy. Ông Diểu nhận ra sự tàn nhẫn, vô cớ của hành động săn bắn; lòng trắc ẩn lấn át bản năng chiếm đoạt. Đây là bước ngoặt chuyển từ "cảm xúc sợ hãi" sang "suy nghĩ đạo đức": ông tự vấn và thấy mình có lỗi với tự nhiên.

d) Quyết định tha cho con khỉ, băng bó vết thương rồi cởi cả áo quần đắp cho nó:
Đến đây tâm trạng ông hoàn toàn đổi khác: *thanh thản, nhẹ nhõm, hồi sinh lòng nhân hậu*. Việc trần truồng "như một đứa trẻ" trở về mang ý nghĩa thanh tẩy – con người trút bỏ lòng tham, sự kiêu ngạo để hòa hợp, làm lành với thiên nhiên. Ông không còn là kẻ đi săn mà là một con người được "gột rửa".

e) Sự việc gặp cả đồi hoa tử huyền nở rộ trên đường về:
Loài hoa ba mươi năm mới nở một lần, báo điềm lành, "mùa màng phong túc, thiên hạ thái bình". Chi tiết kì ảo này khép lại hành trình bằng niềm vui thầm lặng, sự an nhiên và cảm giác được thiên nhiên bao dung, ban thưởng. Đó là "muối của rừng" – chất kết tinh của cái thiện, sự thanh lọc tâm hồn mà ông Diểu nhận được sau khi biết ăn năn và yêu thương.

Khái quát: Chuỗi sự việc kì lạ từ Hõm Chết trở đi đã đưa cảm xúc và suy nghĩ của ông Diểu đi theo mạch: *đắc thắng → kinh hoàng, sợ hãi → ngỡ ngàng, xúc động → ân hận, day dứt → thanh thản, nhân hậu → an nhiên, hòa hợp với tự nhiên*. Qua đó, nhà văn gửi gắm thông điệp nhân văn về sự thức tỉnh lương tri và khát vọng con người sống hài hòa, nhân ái với thiên nhiên.