Giải Câu hỏi 4 trang 106 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Lưu ý về dạng câu hỏi: Đây là câu hỏi mở, yêu cầu nêu lựa chọn và lí giải theo cảm nhận cá nhân; không có đáp án duy nhất. Dưới đây là một hướng trả lời mẫu kèm cách triển khai.

1. Điểm lại các chi tiết, sự việc kì ảo trong văn bản

Truyện có khá nhiều yếu tố kì ảo đan cài:

- Thần biển (Giao thần) báo mộng, đòi dâng người đẹp mới cho đoàn thuyền đi qua cửa biển bình yên.
- Quý phi Bích Châu (cung phi họ Nguyễn) tự nguyện gieo mình xuống biển làm vật hiến tế để cứu ba quân.
- Hồn Bích Châu hiển linh, hiện lên gặp vua Lê Thánh Tông trên đường đi đánh Chiêm Thành, kể nỗi oan khuất và xin được giải cứu.
- Vua Lê Thánh Tông viết thư (bức thư/tờ hịch) gửi xuống thủy cung, nhờ Quảng Lợi vương (vị Long Vương công minh) phân xử.
- Phiên xử dưới Long cung: Quảng Lợi vương phân xử, trị tội thần biển (Giao thần) tham lam, cường bạo, trả lại tự do cho Bích Châu.
- Bích Châu được hoàn sinh, thi thể vẹn nguyên; sau đó vua lập đền thờ.

2. Lựa chọn và lí giải (bài mẫu)

Theo em, chi tiết hấp dẫn hơn cả là sự việc vua Lê Thánh Tông gửi thư xuống thủy cung và phiên xử ở Long cung minh oan, giải thoát cho Bích Châu. Có thể lí giải trên mấy phương diện:

- Giàu sức tưởng tượng, mở ra một thế giới kì ảo trọn vẹn. Chi tiết này đưa người đọc vượt ranh giới trần – thủy, biến chốn cung điện dưới biển thành một "triều đình" có luật pháp, có xét xử công minh. Trí tưởng tượng của Đoàn Thị Điểm ở đây vừa bay bổng vừa chặt chẽ, tạo nên một không gian nghệ thuật độc đáo.

- Thể hiện tập trung tư tưởng của tác phẩm: khát vọng công lí và lẽ công bằng. Nỗi oan của Bích Châu – người phụ nữ tài đức mà phải chết oan uổng vì sự tham lam, cường bạo – cuối cùng được rửa sạch. Cái ác (thần biển/Giao thần tham lam) bị trừng trị; cái thiện, cái ngay thẳng được bảo vệ. Yếu tố kì ảo trở thành phương tiện để nhà văn gửi gắm niềm tin "ở hiền gặp lành", thiện thắng ác.

- Làm nổi bật hình tượng người phụ nữ và tư tưởng nhân đạo. Qua sự việc này, Bích Châu từ một nạn nhân trở thành người được chiêu tuyết, được trân trọng; đồng thời khẳng định vai trò của một vị minh quân (Lê Thánh Tông) biết lắng nghe, trọng người hiền, dám đòi lại lẽ phải cho kẻ bị oan – kể cả với thế lực siêu nhiên.

- Vai trò kết cấu. Đây là chi tiết "nút" gỡ toàn bộ mạch truyện: nối sự hi sinh ở đầu truyện với kết thúc hoàn sinh và lập đền thờ, khiến câu chuyện trọn vẹn, hợp lẽ, để lại dư âm sâu đậm.

*(Người học hoàn toàn có thể chọn chi tiết khác – ví dụ cảnh Bích Châu tự nguyện gieo mình xuống biển cứu ba quân, hay cảnh hồn nàng hiển linh báo mộng – miễn là lí giải thuyết phục: chi tiết ấy hấp dẫn vì giàu tính kì ảo, giàu ý nghĩa tư tưởng – nhân đạo và góp phần khắc họa nhân vật.)*

3. Cách trình bày bài viết

Nên viết thành đoạn/bài ngắn theo bố cục: (1) nêu chi tiết được chọn; (2) lí giải vì sao hấp dẫn (về nghệ thuật kì ảo, về ý nghĩa tư tưởng, về nhân vật, về kết cấu); (3) khái quát giá trị của yếu tố kì ảo trong truyện truyền kì.