Giải Bài 5 trang 75 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Phân tích tác dụng của phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản "Đông Kinh Nghĩa Thục"

Là một văn bản thông tin, bên cạnh kênh chữ (phương tiện ngôn ngữ), tác giả Nguyễn Nam còn sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ, chủ yếu là hình ảnh (tranh, ảnh tư liệu) kèm dòng chú thích về Đông Kinh Nghĩa Thục và các nhà sáng lập, hoạt động của trường. Việc kết hợp này đem lại nhiều tác dụng:

a) Cung cấp thông tin trực quan, cụ thể, sinh động
Hình ảnh tư liệu giúp người đọc hình dung rõ ràng về diện mạo của phong trào, của những con người và sự kiện gắn với Đông Kinh Nghĩa Thục mà kênh chữ khó diễn tả hết. Những gì được thuật lại bằng lời trở nên trực quan, dễ tiếp nhận hơn, đặc biệt với một đối tượng lịch sử đã lùi xa.

b) Làm tăng tính xác thực, độ tin cậy cho thông tin
Ảnh tư liệu là bằng chứng trực tiếp, cho thấy những điều tác giả trình bày là có thật, có căn cứ lịch sử. Nhờ đó, tính khách quan và sức thuyết phục của văn bản thông tin được nâng cao; người đọc tin tưởng hơn vào nội dung được cung cấp.

c) Bổ sung, hỗ trợ và làm sáng tỏ cho kênh chữ
Phương tiện phi ngôn ngữ phối hợp với phần lời: dòng chú thích gắn kết hình ảnh với nội dung, giúp minh họa, cụ thể hóa những luận điểm, số liệu, sự kiện được nêu. Hình ảnh và chữ viết tương hỗ nhau, khiến thông tin được truyền đạt đầy đủ, mạch lạc và dễ ghi nhớ.

d) Thu hút sự chú ý, tạo ấn tượng và khơi gợi cảm xúc
Việc trình bày kết hợp hình ảnh làm cho văn bản hấp dẫn về mặt hình thức, tránh sự đơn điệu của kênh chữ, giữ được hứng thú của người đọc. Đồng thời, hình ảnh về một phong trào yêu nước, canh tân còn khơi dậy ở người đọc niềm trân trọng, tự hào đối với lịch sử và tinh thần của Đông Kinh Nghĩa Thục.

Kết luận: Phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, chú thích) đã phối hợp hiệu quả với phương tiện ngôn ngữ, giúp văn bản truyền tải thông tin trực quan, xác thực, hấp dẫn và giàu sức thuyết phục hơn — một đặc trưng tiêu biểu của văn bản thông tin.