Giải Bài 4 trang 75 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Trình tự chọn lọc và sắp xếp thông tin

Văn bản *Đông Kinh Nghĩa Thục* (Theo Nguyễn Nam, Vietnamnet) là văn bản thông tin thuật lại một phong trào – sự kiện lịch sử, nên tác giả đã chọn lọc và sắp xếp thông tin theo sự kết hợp giữa trình tự thời gian (lịch sử) và trình tự lô-gíc (quan hệ nhân quả, theo từng phương diện):

- Trình tự thời gian: thông tin bám theo tiến trình của phong trào – từ *bối cảnh, hoàn cảnh ra đời* đầu thế kỉ XX, đến *thời điểm thành lập* (tháng 3 năm 1907), *quá trình hoạt động* khi trường phát triển mạnh, rồi *lúc bị thực dân Pháp đàn áp, buộc đóng cửa* và cuối cùng là *ý nghĩa, ảnh hưởng còn lại* về sau. Người đọc đi theo đúng diễn biến trước – sau của sự việc.

- Trình tự lô-gíc theo từng phương diện: trong mỗi chặng, thông tin lại được nhóm theo các khía cạnh có quan hệ nhân – quả và bổ sung cho nhau: *nguyên nhân – mục đích thành lập → chủ trương, nội dung và hình thức hoạt động (dạy học, diễn thuyết, bình văn, cổ động duy tân, bỏ lối học cũ) → tác động đối với xã hội đương thời → kết cục và di sản*. Cách này làm rõ vì sao có phong trào, phong trào làm gì và để lại điều gì.

b) Cách sắp xếp đó có thuyết phục không? Vì sao?

Cách sắp xếp đó rất thuyết phục, vì:

- Phù hợp với đặc trưng của văn bản thông tin về một sự kiện lịch sử: việc trình bày theo thời gian kết hợp quan hệ nhân quả giúp tái hiện trung thực, mạch lạc diễn biến của phong trào, người đọc dễ theo dõi và dễ hình dành toàn cảnh.

- Thông tin được chọn lọc tiêu biểu, chính xác, khách quan: tác giả nêu các mốc thời gian, con số, tên người, địa điểm cụ thể và dẫn nguồn rõ ràng (nêu xuất xứ, ý kiến của các nhà nghiên cứu), tạo độ tin cậy, không sa vào chi tiết vụn vặt.

- Bảo đảm tính liên kết, lô-gíc: mỗi phần nối tiếp tự nhiên theo quan hệ nguyên nhân – kết quả, làm nổi bật được tư tưởng tiến bộ và vai trò, ý nghĩa của Đông Kinh Nghĩa Thục đối với công cuộc canh tân đất nước, qua đó đạt được mục đích cung cấp thông tin và khơi gợi suy nghĩ ở người đọc.

- Giúp làm sáng tỏ thông điệp của văn bản: nhờ trình tự ấy, người đọc không chỉ nắm được *sự thật lịch sử* mà còn hiểu được *bài học, giá trị* mà phong trào để lại, nên văn bản vừa giàu thông tin vừa có sức thuyết phục.