Giải Bài 3 trang 75 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Những đặc điểm của giáo dục khai phóng

Giáo dục khai phóng (liberal education) là mô hình giáo dục hướng tới việc giải phóng con người, phát triển con người một cách toàn diện và tự do, với những đặc điểm nổi bật sau:

- Lấy con người làm trung tâm, hướng tới sự phát triển toàn diện: không chỉ truyền thụ kiến thức chuyên môn hay đào tạo nghề nghiệp hẹp, mà chú trọng bồi dưỡng cả tri thức, nhân cách, đạo đức, thể chất và tâm hồn của người học.

- Đề cao tư duy độc lập, tinh thần phản biện và năng lực sáng tạo: khuyến khích người học tự suy nghĩ, biết đặt câu hỏi, hoài nghi khoa học, không tiếp nhận tri thức một cách thụ động, giáo điều.

- Tôn trọng tự do và sự chủ động của người học: giải phóng con người khỏi những ràng buộc của định kiến, lối học khuôn sáo, cũ kĩ; giúp người học trở thành chủ thể tự do, tự chủ.

- Gắn tri thức với thực tiễn và tinh thần canh tân xã hội: giáo dục không tách rời đời sống mà nhằm trang bị cho con người khả năng thích ứng, cải tạo và đóng góp cho sự tiến bộ của cộng đồng, dân tộc.

- Nội dung học tập rộng mở, cập nhật tri thức tiến bộ: tiếp thu tinh hoa tri thức mới, khoa học hiện đại, đề cao chữ quốc ngữ và những kiến thức thiết thực thay cho lối học từ chương khoa cử.

b) Vì sao tác giả cho rằng Đông Kinh Nghĩa Thục là một mô hình giáo dục khai phóng

Tác giả xem Đông Kinh Nghĩa Thục là một mô hình giáo dục khai phóng vì trường mang đầy đủ những đặc điểm cốt lõi của tinh thần khai phóng, thể hiện ngay từ trong tư tưởng, mục tiêu và cách tổ chức dạy học:

- Mục tiêu giải phóng con người và dân tộc: Đông Kinh Nghĩa Thục không dạy học để đỗ đạt làm quan theo lối khoa cử cũ, mà nhằm "khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh" – mở mang trí tuệ, nâng cao ý thức và đời sống của nhân dân, hướng tới giải phóng dân tộc khỏi sự lạc hậu và ách nô lệ. Đây chính là tinh thần giải phóng con người – cốt lõi của giáo dục khai phóng.

- Đổi mới nội dung và tư tưởng học tập: nhà trường mạnh dạn từ bỏ lối học từ chương, giáo điều của Nho học cũ; đề cao chữ quốc ngữ, dạy những tri thức mới, khoa học, thực học tiến bộ của phương Tây và tư tưởng dân chủ. Điều này thể hiện tinh thần cập nhật tri thức mới và đoạn tuyệt với cái cũ kĩ, lạc hậu.

- Đề cao tư duy độc lập, tinh thần tự cường và canh tân: trường khơi dậy ở người học ý thức tự chủ, tinh thần yêu nước, khát vọng canh tân đất nước, biết nhìn nhận và phê phán những trì trệ của xã hội đương thời – đúng với tinh thần phản biện, chủ động của giáo dục khai phóng.

- Gắn giáo dục với thực tiễn và tiến bộ xã hội: Đông Kinh Nghĩa Thục không giới hạn trong lớp học mà còn tuyên truyền, cổ động cho những phong trào yêu nước, duy tân, cải cách xã hội; giáo dục gắn liền với vận mệnh dân tộc và sự tiến bộ của cộng đồng.

- Tinh thần cởi mở, dân chủ, phục vụ cộng đồng: trường mở rộng cho nhiều tầng lớp, dạy học không vì mục đích vụ lợi ("nghĩa thục" – trường tư làm việc nghĩa, không thu học phí), thể hiện lí tưởng giáo dục vì con người và vì xã hội.

Chính vì hội tụ những phẩm chất ấy – giải phóng con người, đổi mới tư duy, đề cao thực học và gắn với canh tân xã hội – nên tác giả khẳng định Đông Kinh Nghĩa Thục tuy ra đời từ đầu thế kỉ XX nhưng đã mang tinh thần và bản chất của một mô hình giáo dục khai phóng hiện đại.