Giải Bài 1 trang 75 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Bối cảnh lịch sử ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục

a) *Bối cảnh trong nước:* Đầu thế kỉ XX, nước ta đang chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp. Sau khi cơ bản hoàn thành việc bình định về quân sự, thực dân Pháp tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất, khiến xã hội Việt Nam có nhiều biến đổi sâu sắc: nền kinh tế – xã hội chuyển mình, xuất hiện những tầng lớp mới (tư sản, tiểu tư sản, công nhân…). Các phong trào yêu nước theo khuynh hướng phong kiến (tiêu biểu là phong trào Cần Vương) đã lần lượt thất bại, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tìm một con đường cứu nước mới.

b) *Bối cảnh tư tưởng – thời đại:* Luồng tư tưởng dân chủ tư sản từ phương Tây theo các sách báo mới (Tân thư, Tân văn) qua ngả Trung Quốc, Nhật Bản dội vào nước ta, cổ vũ tư tưởng duy tân, khai dân trí, chấn dân khí. Tấm gương Nhật Bản canh tân thành công (Minh Trị duy tân) và các cuộc vận động cải cách ở Trung Quốc có ảnh hưởng mạnh đến tầng lớp sĩ phu tiến bộ Việt Nam.

c) *Sự ra đời:* Trên cơ sở đó, hưởng ứng phong trào Duy tân do các sĩ phu yêu nước tiến bộ khởi xướng, đầu năm 1907 (tháng 3 năm 1907) tại Hà Nội, một nhóm sĩ phu yêu nước (tiêu biểu là Lương Văn Can, Nguyễn Quyền…) đã đứng ra thành lập Đông Kinh Nghĩa Thục – một trường học kiểu mới nhằm mục đích nâng cao dân trí, bồi dưỡng lòng yêu nước, truyền bá tư tưởng tiến bộ, chữ Quốc ngữ và nếp sống văn minh.

=> Như vậy, Đông Kinh Nghĩa Thục ra đời trong bối cảnh đất nước mất độc lập dưới ách thực dân, các con đường cứu nước cũ bế tắc, đồng thời luồng tư tưởng duy tân, dân chủ tư sản đang được truyền bá mạnh mẽ vào Việt Nam những năm đầu thế kỉ XX.