Giải Câu hỏi trang 71 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Tóm tắt những điều kiện chính dẫn đến sự ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục

Đông Kinh Nghĩa Thục (thành lập đầu năm 1907 tại Hà Nội) ra đời là kết quả của sự gặp gỡ giữa những chuyển biến của thời đại và tình hình trong nước. Có thể tóm tắt thành các điều kiện chính sau:

a) Bối cảnh, tác động từ bên ngoài (điều kiện tư tưởng – thời đại)

- Đầu thế kỉ XX, các trào lưu cải cách, duy tân ở châu Á phát triển mạnh và dội vào Việt Nam: công cuộc Duy tân Minh Trị đưa Nhật Bản trở nên hùng cường, phong trào cải cách của Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu ở Trung Quốc.
- Nguồn "tân thư", "tân văn" (sách báo mới mang tư tưởng dân chủ tư sản tiến bộ của phương Tây) được truyền vào, thức tỉnh và cổ vũ các sĩ phu yêu nước đi tìm con đường cứu nước mới.

b) Bối cảnh trong nước (điều kiện chính trị – xã hội)

- Các phong trào đấu tranh vũ trang chống Pháp cuối thế kỉ XIX (tiêu biểu là phong trào Cần Vương) lần lượt thất bại, cho thấy con đường cứu nước cũ đã bế tắc, đặt ra yêu cầu phải tìm hướng đi khác.
- Xã hội Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân Pháp đặt ra đòi hỏi cấp thiết phải nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí, phát triển kinh tế làm cơ sở cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

c) Nhân tố con người (điều kiện chủ quan)

- Xuất hiện một lớp sĩ phu yêu nước, tiến bộ (tiêu biểu là Lương Văn Can, Nguyễn Quyền…) tiếp thu tư tưởng duy tân, chủ trương mở trường học theo lối mới để truyền bá tư tưởng dân tộc, dân chủ, cổ động lòng yêu nước – từ đó dẫn tới việc thành lập Đông Kinh Nghĩa Thục.

→ Sự kết hợp của ba nhóm điều kiện trên (tác động của trào lưu duy tân thế giới; sự bế tắc của con đường cứu nước cũ và yêu cầu khai dân trí trong nước; vai trò của tầng lớp sĩ phu tiến bộ) chính là những điều kiện chính dẫn đến sự ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục.