Giải Câu hỏi trang 67 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Tìm các chi tiết, cách diễn đạt thể hiện thái độ, quan điểm của tác giả trong đoạn trích.

a) Thái độ phê phán, mỉa mai lối du hành – thám hiểm hời hợt, chạy theo trào lưu

Ngay từ những dòng mở đầu, tác giả bộc lộ thái độ hoài nghi, thậm chí chán ghét đối với nghề "nhà thám hiểm" và những chuyến đi được tô vẽ. Các chi tiết, cách diễn đạt tiêu biểu:
- Câu khẳng định trực tiếp bộc lộ quan điểm: *"Tôi ghét những chuyến đi và những nhà thám hiểm"* (hoặc cách diễn đạt tương đương mở đầu văn bản) – một tuyên ngôn nghịch lí, gây bất ngờ vì nó được viết bởi chính một nhà dân tộc học suốt đời đi khắp nơi.
- Cách nói mỉa mai về việc kể lể, khoe khoang những gian khổ vụn vặt của hành trình (thiếu thốn, mệt nhọc, những mẩu chuyện giật gân) – tác giả xem đó là thứ "rác rưởi", vô nghĩa so với giá trị tư tưởng thật sự.
- Giọng điệu châm biếm khi nói về các buổi diễn thuyết, trình chiếu ảnh của "nhà thám hiểm" trước công chúng háo hức – phê phán sự nông cạn của cả người kể lẫn người nghe.

b) Quan điểm đề cao giá trị tư tưởng, chiều sâu nhận thức hơn là sự kiện bề ngoài

- Cách diễn đạt đối lập: tác giả phân biệt giữa cái "đã thấy" (sự kiện, cảnh vật xa lạ) với cái thật sự đáng giá là *ý nghĩa, bài học về con người và nền văn minh* rút ra được. Qua đó bộc lộ quan điểm: hành trình chỉ có ý nghĩa khi nó dẫn tới suy ngẫm, tri thức.
- Giọng văn trữ tình – triết lí xen lẫn hồi tưởng ("giờ đây tôi mới hiểu…", những đoạn suy tư về thời gian, kí ức) cho thấy thái độ nghiêm túc, trăn trở của một trí thức trước nền văn hóa bản địa đang mai một.

c) Thái độ ngậm ngùi, nuối tiếc – sắc thái "buồn" của nhan đề

- Nhan đề *Nhiệt đới buồn / Buồn nhiệt đới* vốn là một nghịch lí (vùng nhiệt đới thường gợi sự rực rỡ, phong phú) – cách đặt tên đã hé lộ quan điểm, cảm xúc chủ đạo: nỗi buồn trước sự tàn phai của các nền văn hóa nguyên sơ dưới tác động của "văn minh".
- Các chi tiết miêu tả cảnh vật, con người bản địa nhuốm màu tiếc nuối; cách diễn đạt trầm lắng, nhiều câu cảm thán, câu hỏi tu từ thể hiện sự day dứt.
- Thái độ tự phản tỉnh: tác giả tự đặt mình vào vị trí "kẻ đến muộn", chứng kiến cái đẹp đang biến mất mà không cứu vãn được – một nỗi buồn mang tính nhân văn và trách nhiệm.

Khái quát: Qua các câu tuyên ngôn trực tiếp, giọng điệu mỉa mai – châm biếm xen trữ tình – triết lí, lối nói nghịch lí (ghét du hành mà vẫn đi; nhiệt đới mà buồn) và hệ thống chi tiết nhuốm màu tiếc nuối, tác giả bộc lộ rõ thái độ phê phán sự hời hợt của lối thám hiểm thời thượng, đề cao chiều sâu tư tưởng, đồng thời gửi gắm nỗi buồn nhân văn trước sự mai một của các nền văn hóa bản địa.