Giải Trước khi đọc trang 66 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Những hiểu biết về lịch sử, văn hoá của các dân tộc bản địa ở Nam Mỹ:

a) Về nguồn gốc và lịch sử:

Các dân tộc bản địa (người bản xứ, thường được gọi là người Anh-điêng/India) đã sinh sống ở Nam Mỹ từ hàng chục nghìn năm trước khi người châu Âu đặt chân đến. Họ là chủ nhân đầu tiên của vùng đất này, tạo nên nhiều nền văn minh rực rỡ. Tiêu biểu nhất là đế chế Inca ở vùng dãy Andes (nay thuộc Peru, Bolivia, Ecuador…) với kinh đô Cusco, nổi tiếng với thành phố cổ Machu Picchu, hệ thống đường sá, canh tác ruộng bậc thang và kĩ thuật xây dựng đá tinh xảo. Từ thế kỉ XVI, khi thực dân Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha xâm chiếm, các nền văn minh bản địa bị tàn phá nặng nề, dân số suy giảm do chiến tranh và dịch bệnh.

b) Về đời sống và văn hoá:

Nhiều bộ tộc bản địa (như những bộ tộc mà Lê-vi-Xtơ-rốt tiếp xúc ở vùng Brazil) sống trong rừng rậm nhiệt đới Amazon hoặc vùng cao nguyên, duy trì lối sống gắn bó mật thiết với thiên nhiên: săn bắt, hái lượm, trồng trọt nương rẫy. Họ tổ chức thành các bộ lạc, thị tộc với những tập quán, tín ngưỡng, nghi lễ riêng (thờ cúng tổ tiên, sùng bái tự nhiên, các nghi thức ma thuật, hoá trang, xăm mình, vẽ mặt). Văn hoá của họ chủ yếu được lưu truyền qua truyền miệng: thần thoại, truyền thuyết, các bài hát, điệu múa và nghi lễ cộng đồng.

c) Về giá trị và tình cảnh hiện nay:

Văn hoá bản địa Nam Mỹ mang đậm bản sắc, thể hiện quan niệm sống hoà hợp với tự nhiên và trí tuệ dân gian phong phú. Tuy nhiên, dưới tác động của quá trình thực dân hoá và sau này là "văn minh hiện đại", nhiều cộng đồng, ngôn ngữ và phong tục bản địa đang dần mai một, có nguy cơ biến mất. Đây cũng chính là nỗi trăn trở, niềm "buồn" của nhà nhân học Lê-vi-Xtơ-rốt trong *Nhiệt đới buồn* khi ông chứng kiến sự va chạm giữa thế giới bản địa nguyên sơ và nền văn minh phương Tây.

*(Gợi ý: Có thể chia sẻ thêm bằng hình ảnh, tư liệu về Machu Picchu, trang phục, lễ hội của người bản địa để phần trình bày trước lớp thêm sinh động.)*