Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 14 SGK Ngữ văn 11

Trao duyên (Trích Truyện Kiều) - Nguyễn Du   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: 715. "Cơ trời dâu bể đa đoan,
Một nhà để chị riêng oan một mình.
Có chi ngồi nhẫn tàn canh,
Nỗi riêng còn mắc mối tình chi đây?"

Chú ý nội dung lời "hỏi han" của Thuý Vân.

Gợi ý trả lời

Phân tích nội dung lời "hỏi han" của Thuý Vân (bốn câu 715–718)

Đây là lời Thuý Vân nói với Thuý Kiều trong đêm trước khi Kiều phải theo Mã Giám Sinh. Vân thức dậy, thấy chị ngồi một mình suốt đêm nên ân cần hỏi han. Nội dung lời hỏi han gồm các ý sau:

a) Thấu hiểu, cảm thông với gia biến và nỗi oan của chị — "Cơ trời dâu bể đa đoan, / Một nhà để chị riêng oan một mình." Vân nhận ra sự đổi thay nghiệt ngã, oái oăm của số phận ("cơ trời", "dâu bể", "đa đoan" gợi cảnh bể dâu, tang thương). Vân thương chị vì tai hoạ của cả nhà lại một mình Kiều gánh chịu: Kiều đã bán mình chuộc cha và em, chịu thiệt thòi, oan khổ thay cho mọi người. Lời nói cho thấy Vân rất hiểu và trân trọng sự hi sinh của chị.

b) Ân cần, lo lắng trước việc chị thức trắng đêm — "Có chi ngồi nhẫn tàn canh". Vân thấy Kiều ngồi lặng, cố nén chịu ("nhẫn") cho đến hết canh, tàn đêm; vì thương, lo cho chị nên Vân mới hỏi vì sao chị không ngủ, điều gì khiến chị trằn trọc.

c) Đoán ra và gợi hỏi nỗi niềm riêng của chị — "Nỗi riêng còn mắc mối tình chi đây?". Vân tinh tế nhận thấy ngoài nỗi lo chung của gia đình, Kiều còn canh cánh một "nỗi riêng" gắn với một "mối tình" (tình cảm với Kim Trọng); Vân nhẹ nhàng hỏi để chị giãi bày.

Nhận xét chung: Lời hỏi han của Thuý Vân vừa thể hiện tình cảm chị em chân thành, sự đồng cảm và tinh tế, vừa khơi gợi, tạo cái cớ tự nhiên để Thuý Kiều mở lời giãi bày tâm sự và tiến đến việc "trao duyên" (nhờ em thay mình kết duyên với Kim Trọng) ở những câu tiếp theo.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.