Giải Câu hỏi trang 14 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
NGỮ LIỆU: Cậy em em có chịu lời,
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.
Theo dõi cảm xúc, suy nghĩ của Thuý Kiều:
– Khi nói lời nhờ cậy Thuý Vân;
– Khi trao kỉ vật cho Thuý Vân.
Mười dòng thơ cuối là lời Thuý Kiều nói với ai?
Gợi ý trả lời
a) Cảm xúc, suy nghĩ của Thuý Kiều khi nói lời nhờ cậy Thuý Vân
Mở đầu đoạn trích, Thuý Kiều dùng những lời lẽ hết sức khác thường để mở lời với em:
> *Cậy em em có chịu lời,*
> *Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.*
- Kiều không nói "nhờ" mà nói "cậy", không nói "nhận lời" mà nói "chịu lời": đó là cách nói trang trọng, khẩn thiết, hàm ý gửi gắm, trông mong và ràng buộc, cho thấy việc sắp nhờ là việc hệ trọng, khó mở lời.
- Hành động "lạy", "thưa" (bề trên lạy bề dưới) đảo ngược vị thế chị – em, biến lời nhờ cậy thành một lời khẩn cầu thiêng liêng mà Vân không thể từ chối.
- Qua đó bộc lộ tâm trạng của Kiều: vừa đau đớn, day dứt vì phải trao mối tình đầu cho em, vừa khéo léo, tỉnh táo khi đặt Vân vào tình thế buộc phải đồng cảm và gánh vác. Đằng sau sự khôn khéo ấy là nỗi đau của người phải tự tay dứt bỏ tình yêu của mình.
b) Cảm xúc, suy nghĩ của Thuý Kiều khi trao kỉ vật cho Thuý Vân
Khi trao những kỉ vật tình yêu (chiếc vành, bức tờ mây, phím đàn, mảnh hương nguyền):
> *Chiếc vành với bức tờ mây,*
> *Duyên này thì giữ vật này của chung.*
- Lí trí bảo Kiều phải trao duyên, nhưng tình cảm thì không sao buông bỏ được: chữ "của chung" cho thấy sự giằng xé – trao kỉ vật cho em mà lòng vẫn muốn níu giữ một phần tình yêu cho mình.
- Kiều mâu thuẫn, đau đớn tột cùng: miệng nói trao duyên nhưng tâm hồn vẫn nặng trĩu, đã nghĩ đến cái chết ("hồn", "nát thân bồ liễu", "dạ đài"), tưởng mình như người đã khuất.
- Từ hành động trao kỉ vật, tâm trạng Kiều chuyển từ tỉnh táo dặn dò sang đau xót, tuyệt vọng, cho thấy tình yêu với Kim Trọng vẫn sống mãnh liệt trong lòng nàng dù duyên đã trao.
c) Mười dòng thơ cuối là lời Thuý Kiều nói với ai?
Mười dòng thơ cuối (từ "Bây giờ trâm gãy gương tan…" đến "Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!") không còn là lời Kiều nói với Thuý Vân nữa, mà là lời Kiều hướng về Kim Trọng (chàng Kim). Kiều như đang trực tiếp đối thoại, phân trần và tạ lỗi với người yêu – gọi "chàng", xưng "thiếp" ("Trăm nghìn gửi lạy tình quân", "Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!"), dù Kim Trọng lúc này vắng mặt. Đây thực chất là lời độc thoại đầy đau đớn, chứng tỏ tình yêu của Kiều dành cho Kim Trọng mới là điều day dứt, ám ảnh nàng nhất.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.