Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu 4 trang 157 SGK Ngữ văn 11

Thực hành đọc (bài thơ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Những tri thức ngữ văn nào đã học cần được vận dụng để việc đọc và thưởng thức bài thơ đạt hiệu quả?

Gợi ý trả lời

Câu 4 (trang 158) – Thực hành đọc một bài thơ

Để đọc hiểu và thưởng thức bài thơ một cách hiệu quả, cần vận dụng những tri thức ngữ văn đã học ở bài *"Cấu tứ và hình ảnh trong thơ trữ tình"*, cụ thể gồm các nội dung sau:

a) Cấu tứ của bài thơ. Nắm được cách nhà thơ tổ chức, triển khai mạch cảm xúc và ý tưởng – điểm khởi đầu, sự vận động, phát triển rồi kết đọng của tứ thơ. Hiểu cấu tứ giúp người đọc thấy được "linh hồn", cách nhìn độc đáo, mới lạ của tác giả về con người và cuộc sống xuyên suốt toàn bài.

b) Hình ảnh thơ. Nhận diện và phân tích hệ thống hình ảnh (hình ảnh thị giác, thính giác, hình ảnh mang tính biểu tượng…); hiểu ý nghĩa, sức gợi của hình ảnh và vai trò của chúng trong việc thể hiện tình cảm, tư tưởng của nhà thơ.

c) Yếu tố tượng trưng trong thơ. Nhận ra những hình ảnh, chi tiết vừa mang nghĩa cụ thể vừa gợi những tầng nghĩa khái quát, hàm ẩn; từ đó cảm nhận chiều sâu của bài thơ.

d) Nhân vật trữ tình và tình cảm, cảm xúc chủ đạo. Xác định chủ thể trữ tình (cái "tôi" trữ tình), nắm mạch cảm xúc, tâm trạng được bộc lộ trong bài thơ.

đ) Ngôn ngữ, nhịp điệu, vần và các biện pháp tu từ. Chú ý cách dùng từ ngữ, nhịp, vần, thanh điệu cùng các biện pháp tu từ (ẩn dụ, so sánh, điệp, nhân hóa…) để thấy được giá trị biểu đạt và sức gợi cảm của bài thơ.

e) Bối cảnh, phong cách tác giả và liên hệ, đánh giá. Vận dụng hiểu biết về hoàn cảnh ra đời, phong cách sáng tác để lí giải bài thơ sâu sắc hơn, đồng thời biết liên hệ, rút ra ý nghĩa và giá trị của tác phẩm đối với bản thân.

→ Khi phối hợp các tri thức trên – đặc biệt là cấu tứ, hình ảnh và yếu tố tượng trưng (trọng tâm của bài học) – người đọc sẽ thâm nhập được vào thế giới nghệ thuật của bài thơ và thưởng thức tác phẩm một cách trọn vẹn, có chiều sâu.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.