Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu 3 trang 157 SGK Ngữ văn 11

Thực hành đọc (bài thơ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu ấn tượng bao trùm về bài thơ và lí giải nguyên nhân đưa đến ấn tượng ấy.

Gợi ý trả lời

Câu 3. Ấn tượng bao trùm về đoạn trích "Anh hùng tiếng đã gọi rằng" (trích *Truyện Kiều* – Nguyễn Du) và lí giải nguyên nhân.

a) Nêu ấn tượng bao trùm

Ấn tượng đậm nét, bao trùm toàn đoạn trích là hình tượng người anh hùng Từ Hải hiện lên thật phi thường, kì vĩ và cao đẹp – một con người vừa có khí phách ngang tàng, tung hoành ngang dọc giữa trời đất, vừa là hiện thân của công lí và lẽ phải. Qua cảnh Từ Hải giúp Thúy Kiều "báo ân báo oán", người đọc cảm nhận một khát vọng công bằng cháy bỏng: cái thiện được đền đáp, cái ác bị trừng trị đích đáng. Từ Hải không chỉ là trang hào kiệt "đội trời đạp đất" mà còn là chỗ dựa, là ân nhân nâng đỡ, trả lại nhân phẩm cho người phụ nữ tài hoa bạc mệnh.

b) Lí giải nguyên nhân đưa đến ấn tượng ấy

Ấn tượng trên được tạo nên bởi những nguyên nhân chủ yếu sau:

- Về hình tượng nhân vật: Từ Hải được Nguyễn Du lí tưởng hoá theo kiểu nhân vật anh hùng. Dáng vẻ, lời nói, hành động của chàng đều toát lên tầm vóc lớn lao, dứt khoát, đường hoàng, khiến nhân vật vượt lên khỏi khuôn khổ đời thường.

- Về bút pháp nghệ thuật: Tác giả dùng bút pháp ước lệ, cảm hứng ngợi ca cùng những hình ảnh, từ ngữ trang trọng, hào hùng để khắc hoạ người anh hùng. Giọng điệu thành kính, khâm phục xuyên suốt đoạn thơ nâng tầm vóc nhân vật lên mức phi thường.

- Về nghệ thuật dựng cảnh "báo ân báo oán": Cảnh xử án được tổ chức uy nghiêm, phân minh (ân – oán rạch ròi) làm nổi bật tính chất thực thi công lí, khiến hình tượng Từ Hải gắn liền với lẽ công bằng chính nghĩa.

- Về tư tưởng, tình cảm của tác giả: Đằng sau hình tượng Từ Hải là ước mơ công lí và tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du – khát vọng về một sức mạnh có thể bênh vực, cứu vớt những con người nhỏ bé, bất hạnh trong xã hội. Chính niềm tin và cảm hứng ấy của nhà thơ đã truyền sang người đọc, làm nên ấn tượng sâu đậm, bao trùm.

Kết luận: Ấn tượng lớn nhất là vẻ đẹp kì vĩ của người anh hùng Từ Hải – hiện thân của khát vọng công lí; ấn tượng ấy bắt nguồn từ nghệ thuật lí tưởng hoá nhân vật, bút pháp ước lệ – ngợi ca và tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.