Giải Câu hỏi trang 13 SGK Ngữ văn 11

Gợi ý trả lời

Mở đầu đoạn trích *Vợ nhặt*, Kim Lân dựng lên khung cảnh "xóm ngụ cư" trong nạn đói Ất Dậu (1945) bằng hàng loạt hình ảnh và cảm giác tác động vào cả thị giác, khứu giác và thính giác, tạo nên một không khí tối tăm, thê lương.

a) Khung cảnh ngày đói gợi ra qua những HÌNH ẢNH (thị giác):

- Hình ảnh người đói từ các vùng khác dồn về: "những gia đình từ những vùng Nam Định, Thái Bình đội chiếu lũ lượt bồng bế, dắt díu nhau lên xanh xám như những bóng ma". Phép so sánh *"xanh xám như những bóng ma"* khiến người sống cũng giống như những oan hồn vật vờ.
- Hình ảnh người chết: "người chết như ngả rạ", "không buổi sáng nào người trong làng đi chợ, đi làm đồng không gặp ba bốn cái thây nằm còng queo bên đường". Cái chết trở nên phổ biến, nhan nhản, rẻ rúng.
- Hình ảnh xóm ngụ cư lúc chiều tối: trời "chạng vạng", bóng tối nhập nhoạng; mấy đứa trẻ "ngồi ủ rũ dưới những xó tường không buồn nhúc nhích"; dáng người "dật dờ đi lại lặng lẽ như những bóng ma". Tất cả đều xơ xác, bất động, mất hết sức sống.

b) Khung cảnh ngày đói gợi ra qua những CẢM GIÁC (khứu giác và thính giác):

- Mùi (khứu giác): "không khí vẩn lên mùi ẩm thối của rác rưởi và mùi gây của xác người"; mùi "đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt". Đó là mùi của sự chết chóc, tử khí bao trùm cả xóm làng.
- Âm thanh (thính giác): "tiếng quạ trên mấy cây gạo ngoài bãi chợ cứ gào lên từng hồi thê thiết" — tiếng quạ gắn với cái chết; và "tiếng hờ khóc tỉ tê" của những nhà có người chết đói vọng ra. Những âm thanh ấy càng khoét sâu không khí tang tóc.

=> Nhận xét: Bằng sự kết hợp hình ảnh (bóng ma, thây người) với các cảm giác về mùi (mùi gây của xác người, mùi khét của đống rấm) và âm thanh (tiếng quạ, tiếng khóc hờ), Kim Lân đã tái hiện chân thực, ám ảnh khung cảnh thê lương, chết chóc của nạn đói năm 1945 — làm nền cho câu chuyện "nhặt" được vợ đầy xót xa phía sau.