Giải Câu hỏi trang 13 SGK Ngữ văn 11

Gợi ý trả lời

Trả lời: Không phải lúc nào nghịch cảnh cũng chỉ đẩy con người vào tình thế bi quan, tuyệt vọng. Nghịch cảnh có thể vùi dập con người, nhưng cũng có thể là hoàn cảnh để con người bộc lộ sức sống, lòng nhân ái và niềm hi vọng. Em có thể lí giải quan điểm này qua các ý sau:

a) Nghịch cảnh có mặt nghiệt ngã, dễ khiến con người bi quan, tuyệt vọng.
Trong "Vợ nhặt", nạn đói năm 1945 được Kim Lân khắc họa như một thảm họa: người chết như ngả rạ, không khí vẩn lên mùi gây của xác người, tiếng quạ kêu từng hồi thê thiết, xóm ngụ cư tối sầm vì đói khát. Đói khát đẩy con người đến bờ vực cái chết, làm giá trị con người rẻ rúng đến mức có thể "nhặt" được vợ chỉ sau mấy câu bông đùa và bốn bát bánh đúc. Rõ ràng, nghịch cảnh có sức tàn phá ghê gớm đối với cả thể xác lẫn tinh thần con người.

b) Nhưng chính trong nghịch cảnh, con người lại bộc lộ khát vọng sống, tình thương và niềm hi vọng.
Giữa cái đói và cái chết, Tràng vẫn "liều" đưa người đàn bà xa lạ về làm vợ, dám cưu mang thêm một miệng ăn. Người vợ nhặt theo không về nhưng vẫn mang trong mình khát vọng được sống, được có một mái ấm. Bà cụ Tứ tuy tủi phận nhưng vẫn mừng lòng, đón nhận nàng dâu bằng tấm lòng nhân hậu và nhen lên niềm tin vào tương lai qua những lời bàn chuyện "khi nào có tiền mua lấy đôi gà". Bữa cơm ngày đói thảm hại với nồi "chè khoán" (thực ra là cám) vẫn ấm áp tình người. Như vậy, nghịch cảnh trở thành nơi thử thách và tỏa sáng của tình yêu thương, của sức sống bền bỉ.

c) Nghịch cảnh còn có thể mở ra hướng đi, đánh thức ý thức về sự đổi đời.
Kết thúc tác phẩm, hình ảnh "lá cờ đỏ sao vàng" và đoàn người đi phá kho thóc Nhật hiện lên trong óc Tràng. Đó là tín hiệu của sự thức tỉnh, của con đường cách mạng – cho thấy nghịch cảnh tăm tối nhất cũng không dập tắt được niềm tin và khát vọng vươn tới một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Kết luận: Nghịch cảnh là thử thách khắc nghiệt, song không phải bao giờ cũng chỉ gieo rắc bi quan, tuyệt vọng. Tùy vào bản lĩnh, tình yêu thương và niềm hi vọng, con người có thể biến nghịch cảnh thành cơ hội để khẳng định phẩm giá và vươn lên – như những con người khốn khổ nhưng giàu tình thương, giàu khát vọng sống trong "Vợ nhặt" của Kim Lân.