Giải Câu hỏi trang 13 SGK Ngữ văn 11

Gợi ý trả lời

Nạn đói năm Ất Dậu (1945) là một trong những thảm họa khủng khiếp nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Dưới đây là những hiểu biết cơ bản về nạn đói này:

a) Thời gian và địa điểm xảy ra

Nạn đói diễn ra chủ yếu vào khoảng cuối năm 1944 đến đầu năm 1945, tập trung nặng nề nhất ở các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ Việt Nam (từ Quảng Trị trở ra), trong đó các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ như Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình... chịu hậu quả thảm khốc nhất.

b) Nguyên nhân

- Chính sách cai trị, vơ vét tàn bạo của phát xít Nhật và thực dân Pháp: bắt nhân dân ta nhổ lúa, phá hoa màu để trồng đay, trồng thầu dầu phục vụ chiến tranh; thu mua thóc tạ với giá rẻ mạt.
- Nạn thu thuế nặng nề, sự bóc lột "một cổ hai tròng" của cả Pháp lẫn Nhật khiến người nông dân kiệt quệ.
- Thiên tai, mất mùa, vỡ đê, lũ lụt cộng thêm việc không có thóc gạo dự trữ.

c) Hậu quả

Nạn đói đã cướp đi sinh mạng của khoảng hai triệu đồng bào ta. Người chết đói nằm la liệt khắp đường phố, xóm làng; người sống thì xanh xám, vật vờ như những bóng ma; cảnh người ăn xin, tha phương cầu thực diễn ra khắp nơi. Đây là một trong những nguyên nhân thôi thúc nhân dân ta vùng lên làm Cách mạng tháng Tám năm 1945.

d) Nạn đói trong tác phẩm "Vợ nhặt"

Nhà văn Kim Lân lấy bối cảnh nạn đói Ất Dậu làm nền cho truyện ngắn *Vợ nhặt*. Qua không khí ảm đạm, chết chóc (mùi gây của xác người, tiếng quạ kêu, những người đói "xanh xám như những bóng ma"), tác phẩm vừa tố cáo tội ác của bọn thực dân, phát xít, vừa ca ngợi khát vọng sống, tình người và niềm hi vọng của những người lao động nghèo ngay trên bờ vực cái chết.