Giải Bài 2 trang 85 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Hãy tìm trong văn bản một câu có thể nêu bật được ý cốt lõi trong quan niệm về thơ của tác giả.
(văn bản: Chữ bầu lên nhà thơ – Lê Đạt)
Gợi ý trả lời
Yêu cầu: Tìm trong văn bản *Chữ bầu lên nhà thơ* (Lê Đạt) một câu nêu bật được ý cốt lõi trong quan niệm về thơ của tác giả.
a) Xác định quan niệm cốt lõi của tác giả về thơ
Xuyên suốt văn bản, Lê Đạt nhấn mạnh rằng cái làm nên nhà thơ và làm nên thơ không phải là cảm xúc bồng bột, cũng không phải thứ "ý nghĩa thông thường" của từ ngữ, mà chính là chữ — là lao động ngôn ngữ công phu, là cách nhà thơ tổ chức, làm mới chữ. Tư tưởng ấy được cô đúc ngay trong nhan đề và được khẳng định trong văn bản: chính *chữ* mới "bầu" (tôn vinh, làm nên) nhà thơ.
b) Câu văn nêu bật ý cốt lõi
Câu tiêu biểu nhất, kết tinh quan niệm về thơ của tác giả là:
> "Chữ bầu lên nhà thơ."
Câu này (cũng chính là nhan đề, được tác giả nhắc lại, dẫn theo nhà thơ Pháp) nêu bật trọn vẹn quan niệm: nhà thơ được làm nên, được tôn vinh không phải bằng danh xưng hay cảm hứng nhất thời, mà bằng chính chữ — tức bằng lao động ngôn ngữ nghiêm cẩn, sáng tạo của mình.
c) Có thể chọn thêm một câu khác diễn giải trực tiếp quan niệm ấy (nếu muốn một câu mang tính luận giải hơn là khẩu hiệu):
> "Nhà thơ làm chữ chủ yếu không phải bằng 'nghĩa tiêu dùng', nghĩa tự vị của nó, mà ở diện mạo, âm lượng, độ vang vọng, sức gợi cảm của chữ trong tương quan hữu cơ với câu, bài thơ."
Câu này nói rõ *vì sao* chữ lại quan trọng: nhà thơ lao động trên chữ ở phương diện hình thức, âm thanh, sức gợi, chứ không dừng ở nghĩa thông dụng — nhờ đó mà chữ "bầu lên" nhà thơ.
Kết luận: Câu cốt lõi nên chọn là "Chữ bầu lên nhà thơ" — ngắn gọn, hàm súc, bao trùm toàn bộ quan niệm của Lê Đạt về thơ và lao động thơ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.