Giải Bài 1 trang 85 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Vấn đề chính được bàn luận trong văn bản này là gì?
(văn bản: Chữ bầu lên nhà thơ – Lê Đạt)
Gợi ý trả lời
Xác định vấn đề chính được bàn luận trong văn bản
a) Nhan đề "Chữ bầu lên nhà thơ" đã hé lộ trực tiếp vấn đề: mối quan hệ giữa *chữ* (ngôn ngữ, ngôn từ) và *nhà thơ*. Từ "bầu lên" cho thấy chính chữ nghĩa mới là cái tạo nên, làm nên, "bầu" cho một người trở thành nhà thơ.
b) Triển khai qua các luận điểm trong bài, Lê Đạt khẳng định:
- Nhà thơ không phải là người "làm thơ" một cách dễ dãi bằng cảm xúc tuôn trào, mà là người *lao động chữ* — làm việc cực nhọc, nghiêm cẩn với ngôn ngữ (dẫn ý Mai-a-cốp-xki: phải khai thác hàng tấn quặng chữ để thu được một chữ hay).
- Chữ trong thơ không dùng theo nghĩa "tiêu dùng" thông thường mà tạo ra những "nghĩa mới", nghĩa chưa có sẵn trong từ điển; nhà thơ phải "tìm" chữ, tạo tổ chức riêng cho ngôn ngữ thơ.
- Danh hiệu nhà thơ không phải thứ được phong một lần cho mãi mãi, mà phải không ngừng được giành lại bằng chính chữ nghĩa trong từng bài thơ.
c) Như vậy, vấn đề chính được bàn luận là: *quan niệm về lao động chữ (lao động ngôn ngữ) của nhà thơ và vai trò quyết định của chữ nghĩa trong việc làm nên tư cách, tài năng và danh hiệu của một nhà thơ chân chính*. Nói gọn: con đường gian khổ của nhà thơ trong công việc sáng tạo ngôn từ — chính chữ mới "bầu lên" nhà thơ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.