Giải Câu 7 trang 21 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Bình Ngô đại cáo được đánh giá là một áng hùng văn. Theo bạn, những căn cứ chính của đánh giá đó là gì?
(văn bản: Bình Ngô đại cáo - Nguyễn Trãi)
Gợi ý trả lời
Mở ý: "Áng hùng văn" là áng văn lớn mang hào khí, khí phách anh hùng, vừa có tầm tư tưởng cao cả vừa có sức mạnh nghệ thuật hùng tráng. *Bình Ngô đại cáo* xứng đáng với danh hiệu đó dựa trên những căn cứ chính sau:
a) Tầm vóc tư tưởng lớn lao, chính nghĩa cao cả
- Tác phẩm nêu cao tư tưởng nhân nghĩa gắn liền với quyền lợi của nhân dân và dân tộc: *"Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân / Quân điếu phạt trước lo trừ bạo"*. Nhân nghĩa ở đây là yên dân, trừ bạo — một quan niệm tiến bộ, đặt lợi ích nhân dân làm gốc.
- Khẳng định mạnh mẽ chân lí về độc lập, chủ quyền của dân tộc Đại Việt trên nhiều phương diện: nền văn hiến lâu đời, cương vực lãnh thổ, phong tục, lịch sử các triều đại, hào kiệt — một tuyên ngôn độc lập đầy tự hào.
b) Nội dung phản ánh một giai đoạn lịch sử hào hùng
- Tố cáo đanh thép tội ác tày trời của giặc Minh, thể hiện lòng căm thù và niềm xót thương nhân dân sâu sắc.
- Tái hiện cuộc khởi nghĩa Lam Sơn từ những ngày đầu gian khổ đến khi chiến thắng vang dội, dựng lên hình tượng người anh hùng Lê Lợi và sức mạnh của khối đoàn kết toàn dân ("tướng sĩ một lòng phụ tử", "nhân dân bốn cõi một nhà").
- Khúc khải hoàn tổng kết chiến thắng, mở ra kỉ nguyên độc lập, hòa bình bền vững cho đất nước.
c) Cảm hứng anh hùng và giọng điệu hùng tráng
- Cảm hứng chủ đạo là cảm hứng về chính nghĩa thắng gian tà, về sức mạnh và lòng tự hào dân tộc, tạo nên khí thế mạnh mẽ, hào sảng xuyên suốt tác phẩm.
- Giọng văn biến hóa: trang trọng khi nêu chính nghĩa, căm phẫn khi kể tội giặc, bi tráng khi nói về buổi đầu gian nan, sôi sục khi tả khí thế tiến công, hả hê khi mừng chiến thắng.
d) Nghệ thuật chính luận bậc thầy, hình tượng kì vĩ
- Kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bén, giàu sức thuyết phục; vận dụng sáng tạo thể cáo với lối văn biền ngẫu cân xứng, nhịp nhàng.
- Hình ảnh phong phú, giàu sức gợi, mang tầm vóc vũ trụ, kì vĩ (*"Gươm mài đá, đá núi cũng mòn / Voi uống nước, nước sông phải cạn"*; *"Sĩ tốt kén tay tì hổ / Bề tôi chọn kẻ vuốt nanh"*).
- Biện pháp liệt kê, phóng đại, đối lập được dùng tài tình để tô đậm chiến thắng của ta và thất bại thảm hại của giặc.
Kết luận: Chính sự thống nhất giữa tầm tư tưởng chính nghĩa lớn lao, nội dung phản ánh một thời đại anh hùng, cảm hứng — giọng điệu hùng tráng và nghệ thuật chính luận mẫu mực đã làm nên giá trị "áng hùng văn" bất hủ của *Bình Ngô đại cáo*, xứng đáng được coi là bản "thiên cổ hùng văn" của dân tộc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.