Giải Câu 8 trang 21 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Nêu khái quát ý nghĩa của Bình Ngô đại cáo đặt trong bối cảnh lịch sử – văn hoá cụ thể của nước ta ở đầu thế kỉ XV.
(văn bản: Bình Ngô đại cáo - Nguyễn Trãi)
Gợi ý trả lời
Câu 8. Ý nghĩa của *Bình Ngô đại cáo* đặt trong bối cảnh lịch sử – văn hoá nước ta đầu thế kỉ XV
a) Bối cảnh lịch sử – văn hoá đầu thế kỉ XV
- Đầu thế kỉ XV, nhà Minh mượn cớ "phù Trần diệt Hồ" đem quân sang xâm lược (1407), biến nước ta thành quận huyện, thi hành chính sách đồng hoá tàn bạo: vơ vét của cải, tàn sát dân lành, thủ tiêu văn hoá Đại Việt.
- Trước cảnh nước mất nhà tan, Lê Lợi dấy nghĩa ở Lam Sơn, Nguyễn Trãi dâng *Bình Ngô sách* và trở thành quân sư. Sau mười năm kháng chiến gian khổ (1418–1427), nghĩa quân Lam Sơn đánh đuổi hoàn toàn giặc Minh, giành lại độc lập.
- Đầu năm 1428, thừa lệnh Lê Lợi, Nguyễn Trãi viết *Bình Ngô đại cáo* để tuyên bố trước toàn dân về thắng lợi của cuộc kháng chiến và sự ra đời của triều đại mới.
b) Ý nghĩa khái quát của tác phẩm
- Về lịch sử: *Bình Ngô đại cáo* là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của dân tộc. Tác phẩm tổng kết toàn bộ cuộc kháng chiến chống Minh, khẳng định một cách hùng hồn chủ quyền, nền văn hiến lâu đời, lãnh thổ, phong tục, lịch sử và hào kiệt riêng của Đại Việt – nâng ý thức dân tộc lên một tầm cao mới so với *Nam quốc sơn hà*.
- Về tư tưởng: Tác phẩm nêu cao tư tưởng nhân nghĩa "yên dân – trừ bạo", gắn nhân nghĩa với độc lập dân tộc và lòng yêu thương nhân dân; thể hiện tinh thần nhân đạo cao cả (cấp ngựa, cấp thuyền cho giặc về nước) và khát vọng hoà bình bền vững.
- Về văn hoá – văn học: Đây là áng "thiên cổ hùng văn", kết tinh thể cáo cổ điển với tài năng nghệ thuật của Nguyễn Trãi, kết hợp hài hoà yếu tố chính luận sắc bén và cảm hứng trữ tình – anh hùng ca, trở thành mẫu mực của văn chính luận trung đại Việt Nam.
→ Kết luận: Đặt trong bối cảnh đầu thế kỉ XV, *Bình Ngô đại cáo* vừa là lời tổng kết thắng lợi vĩ đại của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, vừa là bản tuyên ngôn độc lập khẳng định ý thức dân tộc và tư tưởng nhân nghĩa, đồng thời là đỉnh cao của nghệ thuật văn chính luận, có ý nghĩa lịch sử và văn hoá sâu sắc, trường tồn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.