Giải Bài 6 trang 27 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Theo bạn, tác giả đã gửi gắm những thông điệp gì qua câu chuyện xin chữ và cho chữ?
(văn bản: Chữ người tử tù - Nguyễn Tuân)
Gợi ý trả lời
Qua câu chuyện xin chữ và cho chữ ở phần cuối truyện "Chữ người tử tù", Nguyễn Tuân đã gửi gắm nhiều thông điệp sâu sắc:
a) Thông điệp về cái đẹp và sức mạnh cảm hóa của cái đẹp
Cảnh cho chữ diễn ra trong nhà ngục tối tăm, chật hẹp, ẩm ướt, hôi hám — nơi tượng trưng cho cái xấu, cái ác ngự trị. Vậy mà giữa chốn ấy, cái đẹp (những nét chữ "vuông tươi tắn") vẫn được sáng tạo và tỏa sáng. Nguyễn Tuân khẳng định: cái đẹp có thể nảy sinh ngay trong môi trường của cái ác, nhưng cái đẹp thì không thể chung sống với cái xấu, cái ác. Bằng chứng là lời khuyên của Huấn Cao dành cho viên quản ngục: muốn chơi chữ, muốn giữ được thiên lương thì phải "thay chốn ở", phải rời bỏ nghề quản ngục nhơ bẩn.
b) Thông điệp về sự chiến thắng của thiên lương, của cái đẹp trước quyền lực và cái ác
Trong cảnh cho chữ có sự "đảo lộn" trật tự thông thường: người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng lại ở tư thế ung dung, làm chủ, ban phát cái đẹp; còn viên quản ngục — người nắm quyền hành — lại "khúm núm", kính cẩn, "vái người tù một vái" và nghẹn ngào "xin bái lĩnh". Qua đó, tác giả cho thấy: thiên lương, nhân cách cao đẹp và cái đẹp của nghệ thuật có sức mạnh lớn hơn mọi quyền lực và bạo lực; chúng khiến con người phải cúi đầu kính phục.
c) Thông điệp về cái tài, cái tâm và vẻ đẹp của con người biết trọng cái đẹp
Huấn Cao là hiện thân của sự thống nhất giữa cái Tài (tài viết chữ đẹp), cái Tâm (thiên lương trong sáng) và cái Dũng (khí phách hiên ngang). Viên quản ngục tuy sống giữa chốn tàn nhẫn, lừa lọc nhưng vẫn giữ được "tấm lòng biệt nhỡn liên tài", biết trân trọng cái đẹp — một "thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ". Nguyễn Tuân ca ngợi, trân trọng những con người tài hoa và biết yêu quý, nâng niu cái đẹp.
d) Thông điệp về mối quan hệ không thể tách rời giữa cái Đẹp và cái Thiện
Qua lời khuyên của Huấn Cao, tác giả gửi gắm quan niệm: cái đẹp phải gắn liền với cái thiện, với thiên lương trong sáng; người ta không thể vừa thưởng thức, giữ gìn cái đẹp lại vừa làm điều xấu xa. Chơi chữ, yêu cái đẹp cũng là một cách để giữ gìn và nuôi dưỡng nhân cách.
Khái quát: Cảnh xin chữ – cho chữ là "cảnh tượng xưa nay chưa từng có", kết tinh tư tưởng nhân văn của Nguyễn Tuân: niềm tin bất diệt vào sự chiến thắng của cái đẹp, cái thiện, của thiên lương con người trước cái xấu, cái ác và cường quyền.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.