Giải Bài 4 trang 27 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Nhân vật Huấn Cao được tác giả khắc hoạ qua những chi tiết tiêu biểu nào? Hãy dựa vào các chi tiết đó để khái quát đặc điểm tính cách Huấn Cao.
(văn bản: Chữ người tử tù - Nguyễn Tuân)
Gợi ý trả lời
Nhân vật Huấn Cao được Nguyễn Tuân khắc hoạ qua một hệ thống chi tiết tiêu biểu. Dựa vào các chi tiết ấy có thể khái quát ba nét tính cách nổi bật, đồng thời làm nên vẻ đẹp lí tưởng của nhân vật.
a) Chi tiết thể hiện tài hoa hơn người (một nghệ sĩ thư pháp)
- Tài viết chữ của Huấn Cao được giới thiệu gián tiếp qua lời quản ngục và thầy thơ lại: *"Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm"*, nổi tiếng khắp vùng tỉnh Sơn.
- Có được chữ ông Huấn mà treo là *"có một vật báu trên đời"* — khát khao của viên quản ngục suốt bao năm.
- Tài hoa ấy kết tinh trong cảnh cho chữ: những nét chữ *"vuông tươi tắn"* hiện lên trên tấm lụa bạch, chứa đựng *"hoài bão tung hoành của một đời con người"*.
→ Khái quát: Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa, bậc tài tử trong nghệ thuật thư pháp, tượng trưng cho cái Đẹp.
b) Chi tiết thể hiện khí phách hiên ngang, bất khuất
- Huấn Cao là thủ lĩnh dám đứng lên chống lại triều đình, bị kết án tử hình nhưng vẫn ngang tàng.
- Hành động *"dỗ gông"* đuổi rệp trước mặt lính áp giải, bất chấp lời doạ nạt.
- Trong tù vẫn *"thản nhiên nhận rượu thịt"*, coi đó là *"một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình"*.
- Thái độ khinh bạc khi quản ngục xuống hỏi han: *"Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây."*
- Đến ngày ra pháp trường, ông vẫn ung dung, không chút run sợ.
→ Khái quát: Huấn Cao là người có khí phách hiên ngang, kiêu bạc, bất khuất, không khuất phục trước cường quyền và cái chết.
c) Chi tiết thể hiện thiên lương trong sáng, nhân cách cao đẹp
- Ông trọng nghĩa, khinh lợi: *"Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ"* — cả đời mới chỉ cho chữ ba người bạn thân.
- Khi hiểu được *"tấm lòng biệt nhỡn liên tài"* và sở nguyện cao quý của viên quản ngục, ông cảm động đồng ý cho chữ và nói: *"Thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ."*
- Sau khi cho chữ, ông khuyên quản ngục bỏ nghề, về quê để giữ lấy *"thiên lương cho lành vững"*, bởi *"ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi"*.
→ Khái quát: Huấn Cao có thiên lương trong sáng, biết trân trọng cái Thiện, cái Đẹp và những tấm lòng cao quý.
d) Cảnh cho chữ — nơi hội tụ cả ba vẻ đẹp
- Cảnh cho chữ diễn ra trong buồng giam tối tăm, ẩm thấp, hôi hám — *"một cảnh tượng xưa nay chưa từng có"*: người tử tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng nhưng ung dung ban phát cái đẹp; viên quản ngục và thầy thơ lại khúm núm, bái lạy.
- Ở đây tài hoa, khí phách và thiên lương của Huấn Cao cùng toả sáng, khẳng định sự chiến thắng của cái Đẹp, cái Thiện trên cái xấu, cái ác.
Khái quát chung: Bằng hệ thống chi tiết tiêu biểu trên, Nguyễn Tuân đã dựng nên hình tượng Huấn Cao — một con người hội tụ trọn vẹn tài hoa, khí phách hiên ngang và thiên lương trong sáng; đó là hình tượng lí tưởng về cái Đẹp gắn liền với cái Tài và cái Thiện, thể hiện quan niệm thẩm mĩ sâu sắc của nhà văn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.