Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 3 trang 27 SGK Ngữ văn 10

Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Sự kiện nào đã tạo nên bước chuyển trong thái độ của Huấn Cao với quản ngục? Sau sự kiện ấy, mối quan hệ của họ đã thay đổi như thế nào?
(văn bản: Chữ người tử tù - Nguyễn Tuân)

Gợi ý trả lời

Sự kiện tạo nên bước chuyển trong thái độ của Huấn Cao

Trong những ngày đầu ở nhà lao, Huấn Cao tỏ ra lạnh lùng, khinh bạc với viên quản ngục. Khi quản ngục khúm núm vào buồng giam hỏi han, biệt đãi rượu thịt, ông vẫn thản nhiên nhận rồi trả lời bằng thái độ coi thường, thậm chí đuổi: *"Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây."* Lúc này Huấn Cao chỉ xem quản ngục như một kẻ tiểu lại giữ tù tầm thường, một đại diện của xã hội nhà tù mà ông khinh ghét.

Bước chuyển diễn ra khi thầy thơ lại nói rõ cho Huấn Cao biết tấm lòng và sở nguyện chân thành của viên quản ngục: quản ngục vốn là người yêu cái đẹp, cả đời khao khát xin được chữ của ông Huấn để treo trong nhà, và vì kính trọng khí phách, tài hoa của Huấn Cao mà đã bí mật biệt đãi ông suốt những ngày qua. Khi hiểu ra đằng sau con người làm nghề coi ngục ấy là một "tấm lòng biệt nhỡn liên tài", một "thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ", thái độ của Huấn Cao thay đổi hẳn. Ông xúc động, ân hận và thốt lên câu nói thể hiện trọn vẹn sự cảm kích:

> *"Thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ."*

→ Chính việc Huấn Cao thấu hiểu được sở thích cao quý và tấm lòng chân thành, trọng người tài, yêu cái đẹp của quản ngục là sự kiện tạo nên bước chuyển trong thái độ của ông.

Sự thay đổi trong mối quan hệ của họ sau sự kiện ấy

- Từ đối lập, khinh bỉ chuyển sang trân trọng, tri âm tri kỷ: Huấn Cao không còn coi quản ngục là kẻ thù, là đại diện của cái xấu, mà nhận ra ở ông ta một tâm hồn đẹp, đáng quý giữa chốn nhà tù tăm tối. Khoảng cách giữa tử tù và quản ngục được xóa bỏ; thay vào đó là mối tri kỷ giữa những người cùng biết yêu và trọng cái đẹp, cái tài.

- Huấn Cao quyết định cho chữ: Vốn là người "tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỷ, ông ít chịu cho chữ", nay ông chủ động đồng ý cho chữ quản ngục. Đây là sự đáp lại một tấm lòng bằng một tấm lòng, biến cái sở nguyện tưởng chừng vô vọng của quản ngục thành hiện thực.

- Dẫn tới cảnh cho chữ – "cảnh tượng xưa nay chưa từng có": Quan hệ ấy kết tinh trong cảnh cho chữ nơi buồng giam ẩm thấp, tối tăm. Vị thế bị đảo ngược: người tử tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng lại trở thành người nghệ sĩ uy nghi "dậm tô nét chữ", ban phát cái đẹp và lời khuyên; còn viên quản ngục có quyền lại "khúm núm", "vái người tù một vái", nghẹn ngào "kẻ mê muội này xin bái lĩnh". Huấn Cao còn chân thành khuyên quản ngục nên đổi chỗ ở, tìm về quê để giữ trọn thiên lương.

→ Như vậy, từ chỗ đối đầu, mối quan hệ của họ đã trở thành mối quan hệ tri âm, tri kỷ, tương kính giữa những con người biết quý trọng cái tài, cái đẹp và thiên lương trong sáng, cho thấy sức mạnh cảm hóa kì diệu của cái đẹp và nhân cách cao cả.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.