Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 4 trang 20 SGK Ngữ văn 10

Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên (trích Truyền kì mạn lục) – Nguyễn Dữ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nhân vật Tử Văn được khắc hoạ chủ yếu qua những chi tiết nào? Chọn phân tích một số chi tiết tiêu biểu, từ đó, nhận xét khái quát về tính cách nhân vật này.
(văn bản: Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên (trích Truyền kì mạn lục) – Nguyễn Dữ)

Gợi ý trả lời

## Mở ý

Trong *Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên* (trích *Truyền kì mạn lục*) của Nguyễn Dữ, Ngô Tử Văn là nhân vật trung tâm. Nhà văn khắc hoạ nhân vật này chủ yếu qua ba phương diện: (1) lời giới thiệu trực tiếp về lai lịch, tính tình; (2) hành động; (3) lời nói, thái độ trong các cuộc đối đầu. Dưới đây lần lượt chỉ ra các chi tiết tiêu biểu và phân tích, rồi nhận xét khái quát.

---

## a) Chi tiết giới thiệu trực tiếp (lai lịch, tính tình)

Ngay mở truyện, tác giả giới thiệu: Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang; "chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực".

- Đây là lối giới thiệu trực tiếp quen thuộc của truyện truyền kì, định hướng ngay cách hiểu nhân vật.
- Các từ khảng khái, nóng nảy, cương trực vừa nêu nét nổi bật của tính cách, vừa dự báo, lí giải cho những hành động mạnh mẽ về sau. Chính vì "không chịu được sự tà gian" nên Tử Văn mới dám đốt đền trừ hại.

##

b) Chi tiết hành động: đốt đền tà

Tức giận trước việc hồn ma tên tướng giặc họ Thôi chiếm đền, tác oai tác quái hại dân, Tử Văn "tắm gội sạch sẽ, khấn trời, rồi châm lửa đốt đền"; mọi người đều lắc đầu lè lưỡi, lo sợ thay cho chàng, nhưng "Tử Văn vẫn vung tay không cần gì cả".

- Hành động đốt đền không phải liều lĩnh, báng bổ thần linh mà là việc làm có suy nghĩ: chàng tắm gội, khấn trời — thể hiện thái độ trang nghiêm, tin ở lẽ phải và chính nghĩa, cầu trời chứng giám việc mình làm là trừ gian.
- Thái độ "vung tay không cần gì cả" cho thấy sự dũng cảm, dám làm dám chịu, không run sợ trước sức mạnh ma quái mà người đời khiếp sợ.

##

c) Chi tiết lời nói, thái độ trong các cuộc đối đầu

– Khi gặp hồn ma Bách hộ họ Thôi: tên tướng giặc giả làm cư sĩ đến đòi dựng lại đền, lấy lời giảng giải, rồi dùng oai linh quỷ thần mà đe doạ, nhưng Tử Văn "mặc kệ, vẫn cứ ngồi ngất ngưởng tự nhiên", không chút sợ hãi.

– Khi gặp Thổ công: chàng biết được sự thật về tên tướng giặc gian tà và căn nguyên câu chuyện, càng thêm quyết tâm theo đuổi lẽ phải đến cùng.

– Khi bị bắt xuống Minh ti (âm phủ): trước cảnh quỷ Dạ Xoa, sông đầy gió tanh sóng xám, trước lời mắng nhiếc, kết tội của Diêm Vương, Tử Văn vẫn "một mực kêu oan", lời lẽ "rất cứng cỏi, không chịu nhún nhường chút nào". Chàng đòi đối chất, xin tư giấy đến đền Tản Viên để làm sáng tỏ sự thật.

- Chuỗi chi tiết này đặt nhân vật vào tình huống thử thách tăng tiến (người thường → hồn ma → cõi âm), qua đó bản lĩnh cương trực càng được tô đậm.
- Tử Văn không chỉ dũng cảm mà còn thông minh, kiên định, biết dựa vào sự thật và chính nghĩa để đấu tranh, cuối cùng vạch mặt kẻ gian, được minh oan.

– Kết quả: chàng được tiến cử giữ chức Phán sự đền Tản Viên — phần thưởng xứng đáng cho người ngay thẳng, khẳng định niềm tin "chính nghĩa thắng gian tà".

---

## Nhận xét khái quát về tính cách nhân vật

Qua các chi tiết trên, Ngô Tử Văn hiện lên là một kẻ sĩ nước Việt cương trực, khảng khái, dũng cảm, trọng công lí, giàu tinh thần dân tộc: dám một mình chống lại cái ác, không khuất phục trước cường quyền dù ở cõi trần hay cõi âm, kiên trì đấu tranh cho lẽ phải đến cùng. Xây dựng nhân vật này, Nguyễn Dữ ngợi ca phẩm chất chính trực của người trí thức, đồng thời gửi gắm niềm tin vào công lí và khát vọng về một xã hội trừ gian diệt bạo.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.