Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 3 trang 20 SGK Ngữ văn 10

Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên (trích Truyền kì mạn lục) – Nguyễn Dữ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tóm tắt diễn biến câu chuyện xử án. Chỉ ra các yếu tố góp phần làm nên chiến thắng của Tử Văn trong phiên toà. Theo bạn, yếu tố nào đóng vai trò quyết định trong chiến thắng đó?
(văn bản: Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên (trích Truyền kì mạn lục) – Nguyễn Dữ)

Gợi ý trả lời

a) Tóm tắt diễn biến câu chuyện xử án

- Sau khi đốt đền, Ngô Tử Văn bị hồn ma tên tướng giặc họ Thôi (giả làm cư sĩ) đến mắng mỏ, đe dọa kiện chàng xuống Minh ti (âm phủ). Tử Văn vẫn điềm nhiên không sợ.
- Chiều tối, Thổ công (vị thần chính bị tên tướng giặc chiếm đền) hiện đến bày tỏ nỗi oan, mách cho Tử Văn biết lai lịch, tội ác của tên giặc và cách đối phó khi bị bắt xuống âm phủ: cứ khai ra sự thật, nếu Diêm Vương không tin thì xin đến đền Tản Viên để hỏi cho ra lẽ.
- Đến đêm, Tử Văn bị quỷ sứ bắt xuống Minh ti. Trước Diêm Vương, chàng bị kết tội hỗn láo, bị tên tướng giặc vu cáo. Lúc đầu Diêm Vương tin lời kẻ gian, mắng nhiếc, dọa trị tội Tử Văn.
- Tử Văn không hề run sợ, cứng cỏi kêu oan, một mực kể rõ sự thật và yêu cầu Diêm Vương cho người đến đền Tản Viên xác minh. Tên tướng giặc thấy vậy sợ bị lộ, vội giả bộ khoan dung xin giảm án cho Tử Văn — chính thái độ gian xảo ấy càng khiến Diêm Vương sinh nghi.
- Diêm Vương sai người đến đền Tản Viên tra xét, sự thật đúng như lời Tử Văn. Kẻ gian bị trừng trị (nhét gỗ vào miệng, bỏ ngục Cửu U), Thổ công được trả lại đền. Tử Văn được minh oan, thắng kiện, được sống lại và sau đó được tiến cử giữ chức Phán sự đền Tản Viên.

b) Các yếu tố góp phần làm nên chiến thắng của Tử Văn trong phiên tòa

- *Sự cứng cỏi, dũng cảm và kiên quyết của bản thân Tử Văn:* chàng không hề khiếp sợ trước cảnh địa ngục rùng rợn và uy quyền của Diêm Vương, một mực kêu oan, đấu tranh đến cùng để bảo vệ lẽ phải.
- *Chính nghĩa và sự thật đứng về phía Tử Văn:* chàng đốt đền là để trừ hại cho dân, hành động xuất phát từ lòng chính trực; còn kẻ kiện chàng là tên giặc gian tà, chiếm đền, làm hại dân lành.
- *Sự giúp đỡ của Thổ công:* Thổ công cung cấp chứng cứ, vạch rõ tội ác và lai lịch tên tướng giặc, mách cách xin đối chất ở đền Tản Viên — tạo cơ sở để Diêm Vương xác minh.
- *Thái độ công minh của Diêm Vương sau khi điều tra:* khi nghi ngờ, Diêm Vương cho người đi xác minh sự thật rồi mới phán xử, nhờ đó công lí được thực thi.

c) Yếu tố đóng vai trò quyết định

Theo tôi, yếu tố đóng vai trò quyết định chính là sự cứng cỏi, dũng cảm, kiên quyết đấu tranh đến cùng cho lẽ phải của Ngô Tử Văn. Dù chính nghĩa thuộc về mình và có Thổ công giúp sức, nhưng nếu Tử Văn khiếp nhược, khai man hoặc chịu khuất phục trước sự đe dọa của Diêm Vương thì sự thật đã không được phơi bày. Chính bản lĩnh gan dạ và niềm tin sắt đá vào lẽ phải đã giúp chàng dám đòi đối chất, buộc công lí phải được làm sáng tỏ. Qua đó, Nguyễn Dữ khẳng định và ngợi ca tinh thần khảng khái, cương trực, dám đấu tranh chống cái ác của kẻ sĩ nước Việt.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.