Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Đề 3 trang 159 SGK Ngữ văn 10

Ôn tập học kì I   Gợi ý trả lời

Đề bài

Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hoặc quan niệm mà bạn cho là không phù hợp với chuẩn mực chung được cộng đồng tạo dựng.

Gợi ý trả lời

## Dàn ý và bài viết: Bài luận thuyết phục người khác từ bỏ thói quen vứt rác bừa bãi

### a) Xác định đề bài và kiểu bài

- Kiểu bài: Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm (kiểu bài nghị luận xã hội đã học ở Bài 5 — "Tích trò sân khấu dân gian" / phần Viết SGK Ngữ văn 10 Kết nối tri thức, tập một).
- Đối tượng thuyết phục: những bạn học sinh / người xung quanh đang có thói quen vứt rác bừa bãi — một thói quen trái với chuẩn mực giữ gìn vệ sinh chung mà cộng đồng đã tạo dựng.
- Mục đích: bằng lí lẽ và bằng chứng xác đáng, thái độ tôn trọng, khiến người đọc nhận ra tác hại của thói quen ấy và tự nguyện từ bỏ.

###

b) Yêu cầu về bố cục (theo SGK)

Bài luận thuyết phục cần đủ ba phần:
1. Mở bài: nêu thói quen/quan niệm cần thuyết phục từ bỏ và lí do viết bài.
2. Thân bài:
- Biểu hiện của thói quen;
- Tác hại đối với bản thân người có thói quen và với cộng đồng (lí lẽ + bằng chứng);
- Lợi ích khi từ bỏ;
- Đề xuất cách từ bỏ, thể hiện sự thấu hiểu, cảm thông.
3. Kết bài: khẳng định lại ý nghĩa của việc từ bỏ, lời kêu gọi/động viên.

###

c) Bài viết tham khảo

THUYẾT PHỤC CÁC BẠN TỪ BỎ THÓI QUEN VỨT RÁC BỪA BÃI

Mỗi sáng đến trường, hẳn không ít lần bạn và tôi bắt gặp những vỏ bánh, hộp sữa, túi ni lông nằm lăn lóc ngay dưới chân cầu thang, trong ngăn bàn hay trên sân trường vừa được quét sạch. Vứt rác bừa bãi tưởng là chuyện nhỏ, một hành động "tiện tay", nhưng thực chất đó là một thói quen đi ngược lại chuẩn mực giữ gìn vệ sinh chung mà cả cộng đồng đã cùng nhau gây dựng. Tôi viết những dòng này với mong muốn chân thành: chúng ta hãy cùng từ bỏ thói quen ấy.

Thói quen vứt rác bừa bãi biểu hiện ở rất nhiều hành vi quen thuộc: tiện tay ném vỏ kẹo xuống đường thay vì bỏ vào thùng rác cách đó vài bước; để lại cốc trà sữa trên ghế đá công viên; xả rác qua cửa sổ xe. Người làm thường tự trấn an rằng "chỉ một mẩu rác thì có sao". Nhưng chính suy nghĩ "chỉ một mẩu" của hàng nghìn, hàng triệu người đã biến đường phố, dòng sông và bãi biển thành những nơi ngập ngụa rác thải.

Tác hại của thói quen này là điều không thể xem nhẹ. Trước hết, nó làm mất mĩ quan và gây ô nhiễm môi trường: rác thải phân hủy bốc mùi hôi thối, là nơi trú ngụ của ruồi muỗi, chuột bọ — mầm mống của nhiều dịch bệnh. Túi ni lông, chai nhựa phải mất hàng trăm năm mới phân hủy, trôi ra biển làm chết nhiều loài sinh vật và quay trở lại bàn ăn của con người dưới dạng vi nhựa. Rác bịt kín cống rãnh còn là nguyên nhân gây ngập úng mỗi mùa mưa. Không chỉ vậy, thói quen ấy còn làm xấu đi hình ảnh và nhân cách của chính người vứt rác: một người tùy tiện với môi trường chung thường cũng là người thiếu ý thức trách nhiệm với cộng đồng.

Ngược lại, khi từ bỏ thói quen vứt rác bừa bãi, chúng ta nhận được rất nhiều điều tốt đẹp. Một hành động nhỏ — bỏ rác đúng nơi quy định — giúp giữ cho trường lớp, phố phường xanh, sạch, đẹp; giảm gánh nặng cho những cô, chú lao công vẫn lặng lẽ dọn dẹp; và quan trọng hơn, nuôi dưỡng trong mỗi người lòng tự trọng cùng ý thức công dân. Một cộng đồng mà ai cũng có ý thức giữ gìn vệ sinh chung chắc chắn là một cộng đồng văn minh, đáng sống.

Tôi hiểu rằng từ bỏ một thói quen đã ăn sâu không hề dễ, bởi nó gắn với sự "tiện tay" và đôi khi với cả sự thiếu vắng thùng rác ở nơi công cộng. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể bắt đầu từ những việc nhỏ: mang theo một chiếc túi nhỏ để đựng rác tạm khi chưa tìm thấy thùng; nhắc nhở nhau một cách nhẹ nhàng; cùng tham gia những buổi dọn vệ sinh ở trường, ở khu phố. Khi mỗi người tự giác một chút, thói quen xấu sẽ dần được thay thế bằng một nếp sống đẹp.

Các bạn thân mến, giữ gìn môi trường không phải là trách nhiệm của riêng ai, mà là của tất cả chúng ta. Hãy để mỗi mẩu rác được đặt đúng chỗ của nó, như một cách chúng ta trân trọng nơi mình đang sống và tôn trọng cộng đồng. Tôi tin rằng, từ bỏ thói quen vứt rác bừa bãi hôm nay, chúng ta đang cùng nhau gieo xuống một mầm xanh cho ngày mai.

###

d) Lưu ý khi làm bài

- Luận điểm phải rõ ràng, lí lẽ đi kèm bằng chứng thực tế (số liệu, hiện tượng).
- Giữ thái độ tôn trọng, cảm thông với người có thói quen, tránh lên án gay gắt.
- Có thể chọn thói quen/quan niệm khác (lạm dụng điện thoại, nói tục, đi học muộn, quan niệm "trọng nam khinh nữ"…) nhưng vẫn giữ nguyên bố cục và cách lập luận trên.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.