Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 3 trang 139 SGK Ngữ văn 10

Múa rối nước hiện đại soi bóng tiền nhân   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu đặc điểm của cách triển khai thông tin trong văn bản. Hãy phân tích mức độ thuyết phục của cách triển khai ấy.
(văn bản: Múa rối nước hiện đại soi bóng tiền nhân (Theo tạp chí Heritage))

Gợi ý trả lời

a) Đặc điểm của cách triển khai thông tin trong văn bản

Văn bản *Múa rối nước hiện đại soi bóng tiền nhân* triển khai thông tin chủ yếu theo quan hệ nguyên nhân – kết quả, kết hợp với trình tự từ truyền thống đến hiện đại (quá khứ → hiện tại):

- Trước hết, tác giả giới thiệu múa rối nước như một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo, gắn với đời sống nông nghiệp lúa nước và trí tuệ, tài hoa của cha ông (cội nguồn, bối cảnh ra đời).
- Tiếp đó, văn bản nêu nguyên nhân – lí do khiến múa rối nước cần được làm mới: trước nguy cơ mai một, trước yêu cầu của khán giả và thời đại, các nghệ sĩ hôm nay phải sáng tạo.
- Từ đó dẫn tới kết quả: sự ra đời của múa rối nước hiện đại với những tích trò, cách dàn dựng, đề tài mới mẻ nhưng vẫn "soi bóng tiền nhân" – tức vẫn kế thừa tinh thần, kĩ thuật và hồn cốt truyền thống.
- Cuối cùng là ý nghĩa, giá trị: khẳng định sức sống của một di sản khi biết gắn truyền thống với hiện đại.

Cách triển khai này đi liền với phương thức thuyết minh kết hợp tự sự và miêu tả: vừa cung cấp tri thức khách quan (nguồn gốc, đặc trưng loại hình), vừa thuật lại quá trình đổi mới, vừa tả lại không khí, hình ảnh con rối trên mặt nước để người đọc hình dung cụ thể.

b) Phân tích mức độ thuyết phục của cách triển khai ấy

Cách triển khai thông tin trên có mức độ thuyết phục cao, vì:

- Mạch lạc, logic: Nhờ dựng theo quan hệ nguyên nhân – kết quả và trình tự truyền thống → hiện đại, thông tin được sắp xếp rõ ràng, người đọc dễ theo dõi vì sao múa rối nước phải đổi mới và đổi mới ra sao. Mối liên hệ giữa các ý chặt chẽ, không rời rạc.
- Có cơ sở, khách quan: Thông tin về nguồn gốc, đặc trưng loại hình, các vở diễn, cách dàn dựng mới… đều cụ thể, đáng tin, giúp bài viết giàu tính khoa học của văn bản thông tin.
- Sinh động, gợi hình: Việc kết hợp miêu tả và tự sự khiến tri thức không khô khan; hình ảnh con rối, mặt nước, không gian biểu diễn hiện lên cụ thể, tác động tới cả lí trí lẫn cảm xúc, làm tăng sức hấp dẫn và tính thuyết phục.
- Làm nổi bật tư tưởng chủ đề: Cách triển khai hướng tới thông điệp "hiện đại soi bóng tiền nhân" – đổi mới mà vẫn giữ gốc rễ truyền thống; nhờ mạch nguyên nhân – kết quả, thông điệp ấy được chứng minh một cách tự nhiên, có sức nặng, khơi dậy ở người đọc niềm trân trọng và ý thức gìn giữ di sản dân tộc.

→ Nhờ sự kết hợp giữa bố cục chặt chẽ, thông tin xác thực và lối viết sinh động, cách triển khai thông tin của văn bản thực sự giàu sức thuyết phục.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.