Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 2 trang 139 SGK Ngữ văn 10

Múa rối nước hiện đại soi bóng tiền nhân   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm trong văn bản những thông tin cho phép khẳng định múa rối nước là "môn nghệ thuật truyền thống thấm đẫm tinh thần Việt".
(văn bản: Múa rối nước hiện đại soi bóng tiền nhân (Theo tạp chí Heritage))

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Tìm trong văn bản những chi tiết, thông tin chứng tỏ múa rối nước là *"môn nghệ thuật truyền thống thấm đẫm tinh thần Việt"*. Cần tách rõ hai vế: tính truyền thống (lâu đời, có nguồn gốc, được trao truyền) và tinh thần Việt (gắn với đời sống, con người, văn hóa dân tộc).

a) Về nguồn gốc lâu đời – chứng tỏ tính "truyền thống":
- Múa rối nước là loại hình nghệ thuật có từ rất lâu đời, ra đời và gắn bó với nền văn minh nông nghiệp lúa nước ở vùng đồng bằng Bắc Bộ.
- Nghệ thuật này được sáng tạo, gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ trong các phường rối dân gian ở làng quê (cha truyền con nối), nên mang đậm tính kế thừa – tiền nhân để lại cho đời sau (đúng như nhan đề "soi bóng tiền nhân").

b) Về không gian và chất liệu biểu diễn – gắn với đặc trưng Việt:
- Sân khấu là mặt nước (ao, hồ, thủy đình) – điều độc đáo, riêng có, bắt nguồn trực tiếp từ môi trường sống gắn với đồng ruộng, sông nước của người nông dân Việt.
- Con rối được làm từ gỗ (thường là gỗ sung), sơn son thếp vàng, do chính người dân quê đẽo gọt – thể hiện bàn tay tài hoa và chất liệu dân dã, thuần Việt.

c) Về nội dung các tích trò – phản ánh "tinh thần Việt":
- Các tiết mục tái hiện cảnh sinh hoạt, lao động quen thuộc của người nông dân: cày cấy, chăn vịt, câu ếch, bắt cá, chọi trâu, đua thuyền…
- Có những hình tượng mang đậm bản sắc dân tộc: chú Tễu (nhân vật dẫn trò hóm hỉnh, lạc quan), múa rồng, múa phượng, múa lân, rước kiệu, các lễ hội dân gian… → phản ánh đời sống tâm hồn, tín ngưỡng, ước mơ của người Việt.

d) Về sự kết hợp với các loại hình nghệ thuật dân tộc khác:
- Múa rối nước hòa quyện cùng âm nhạc, lời ca dân gian (chèo, dân ca), tiếng trống, tiếng pháo, nhạc cụ dân tộc, tạo nên một tổng thể nghệ thuật đậm đà bản sắc.

Kết luận: Chính nguồn gốc lâu đời gắn với văn minh lúa nước, không gian – chất liệu biểu diễn dân dã, nội dung phản ánh đời sống và tâm hồn người nông dân cùng sự kết hợp với các loại hình nghệ thuật dân tộc đã cho phép khẳng định múa rối nước là *môn nghệ thuật truyền thống thấm đẫm tinh thần Việt*.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.