Giải Câu hỏi trang 104 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Bản dịch 1
Con đường rẽ làm đôi giữa rừng lá vàng,
Biết làm sao, tôi chỉ có thể chọn một mà thôi
Thân phận lữ hành, tôi đứng mãi
Nhìn theo một lối rẽ bên này
Đến tận nơi vệt đường khuất dạng sau bụi cây;
Thế rồi tôi lại bước vào lối rẽ bên kia,
Có khác gì đâu, mà có khi lại có lí hơn kìa,
Vì cỏ rậm trên mặt đường như thèm muốn người đi;
Nhưng thật ra có đôi chỗ đây kia
Cũng đã thấy dấu mòn như con đường nọ,
Và thế là buổi mai hôm đó
Trước hai con đường lá rơi đầy chưa đen vết chân ai.
Tôi đành hẹn sẽ quay lại con đường không đi một ngày nào đó!
Nhưng lòng thừa hiểu nào biết đến bao giờ,
Đường lại đưa đường làm sao biết trước.
Tôi sẽ kể chuyện này trong một tiếng thở dài
Rằng đâu đó ngày xưa đã lâu lắm rồi:
Con đường rẽ làm đôi giữa một khu rừng, và tôi –
Tôi đã chọn lối mòn ít có ai đi,
Và điều đó đã làm đổi thay tất cả.
(Trịnh Lữ dịch, http://thivien.net)
Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai và đang đứng trước tình huống nào?
Gợi ý trả lời
Xác định yêu cầu: Câu hỏi gồm hai ý: (a) Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai; (b) Nhân vật ấy đang đứng trước tình huống nào.
a) Nhân vật trữ tình trong bài thơ
- Nhân vật trữ tình là người xưng "tôi" trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ xuyên suốt bài thơ ("tôi chỉ có thể chọn một mà thôi", "Tôi đành hẹn sẽ quay lại…", "Tôi đã chọn lối mòn ít có ai đi").
- Đó là hình ảnh một người lữ hành ("Thân phận lữ hành, tôi đứng mãi") đang trên hành trình đi qua khu rừng. Đây cũng chính là tiếng nói, tâm trạng của tác giả gửi gắm — con người nói chung khi phải đưa ra lựa chọn trên đường đời.
b) Tình huống nhân vật trữ tình đang đứng trước
- Trong một buổi sáng mùa thu, giữa khu rừng lá vàng, người lữ hành đi đến chỗ "con đường rẽ làm đôi" — tức gặp một ngã rẽ có hai lối đi.
- Hai con đường về cơ bản giống nhau, đều phủ đầy lá, "chưa đen vết chân ai", khó phân biệt hơn kém ("Có khác gì đâu").
- Nhân vật buộc phải lựa chọn chỉ một trong hai con đường ("Biết làm sao, tôi chỉ có thể chọn một mà thôi"), không thể đi cả hai, và hiểu rằng khó có cơ hội quay lại con đường đã bỏ qua ("Nhưng lòng thừa hiểu nào biết đến bao giờ").
→ Đây là tình huống mang tính biểu tượng: đứng trước ngã rẽ cuộc đời, con người phải tự quyết định, lựa chọn một hướng đi và chấp nhận từ bỏ những khả năng còn lại.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.