Giải Câu hỏi trang 104 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Trong ba khổ đầu của bài thơ, hai lối rẽ được miêu tả như thế nào?
(văn bản: Con đường không chọn - Rô-bớt Phờ-rót (Robert Frost), bản dịch của Trịnh Lữ)
Gợi ý trả lời
Trả lời: Trong ba khổ thơ đầu, hai lối rẽ (hai con đường) hiện lên rất giống nhau, gần như tương đương, khó phân biệt hơn – kém.
a) Hoàn cảnh và vị trí xuất hiện của hai lối rẽ
- Hai lối rẽ cùng hiện ra trong một "rừng vàng" (khung cảnh mùa thu, lá úa vàng), tại thời điểm "con đường chia hai ngả". Nhân vật trữ tình – người đi đường – chỉ có *một mình*, đứng ở ngã rẽ và "không thể đặt chân lên cả hai" cùng lúc, nên buộc phải lựa chọn.
- Nhà thơ đứng "tần ngần" rất lâu, đưa mắt dõi theo một lối tới tận nơi nó "khuất vào lùm cây" – tức là không thể nhìn thấy đến cùng con đường mình sắp bỏ qua.
b) Đặc điểm của hai lối rẽ (sự giống nhau đến mức khó phân định)
- *Lối thứ nhất*: được nhìn theo "đến tận nơi đường vòng khuất bụi cây" – gợi sự xa xôi, mờ mịt.
- *Lối thứ hai*: nhân vật chọn đi, ban đầu thấy nó "cũng đẹp như thế" và dường như "có lý hơn" vì "cỏ rậm và ít người đi" (ít dấu mòn, như mời gọi khám phá).
- Nhưng ngay sau đó, chính nhà thơ tự đính chính: xét cho cùng "cả hai lối cũng mòn như nhau", và "buổi sáng hôm ấy hai lối đều phủ lá, chưa dấu chân nào giẫm thành vệt đen". Nghĩa là sự khác biệt giữa hai con đường là *rất mờ nhạt, gần như không có*; cảm giác "ít người đi hơn" chỉ là ấn tượng chủ quan nhất thời.
c) Ý nghĩa của cách miêu tả
- Việc hai lối rẽ được tả *giống nhau, tương đương, đều hấp dẫn và đều chưa ai đặt chân* khiến cho việc lựa chọn trở nên khó khăn và có phần ngẫu nhiên. Đây là hình ảnh ẩn dụ cho những ngã rẽ, những lựa chọn trong cuộc đời mỗi con người: thường ta không thể biết trước con đường nào tốt hơn, cũng không thể đi thử cả hai rồi mới quyết.
- Cách miêu tả này chuẩn bị cho tâm trạng tiếc nuối, "tiếng thở dài" ở khổ cuối, khi nhân vật tự nhủ rằng chính lựa chọn con đường "ít người đi hơn" đã "làm nên mọi khác biệt".
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.