Giải Câu hỏi 2 trang 50 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

a) Những biểu hiện của sự sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu

- Cuối những năm 80 của thế kỉ XX, các nước Đông Âu lâm vào khủng hoảng kinh tế - chính trị trầm trọng; sản xuất đình đốn, đời sống nhân dân sa sút, nợ nước ngoài chồng chất.
- Các cuộc mít tinh, biểu tình, bãi công của quần chúng diễn ra liên tiếp, đòi cải cách kinh tế, thực hiện đa nguyên về chính trị, tiến hành tổng tuyển cử tự do.
- Ban lãnh đạo các nước Đông Âu buộc phải chấp nhận từ bỏ quyền lãnh đạo của đảng cộng sản, thực hiện đa nguyên chính trị và tiến hành tổng tuyển cử tự do.
- Trong các cuộc tổng tuyển cử, các thế lực chống chủ nghĩa xã hội thắng cử, giành được chính quyền; các đảng cộng sản thất bại, không còn nắm quyền lãnh đạo.
- Từ năm 1989 đến năm 1991, chế độ xã hội chủ nghĩa lần lượt sụp đổ ở hầu hết các nước Đông Âu (như Ba Lan, Hung-ga-ri, Tiệp Khắc, Cộng hòa Dân chủ Đức, Ru-ma-ni, Bun-ga-ri...). Nước Đức tái thống nhất (1990), nhiều quốc gia tan rã hoặc chia tách.

b) Giải thích vì sao chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu sụp đổ

- Các nước Đông Âu đã xây dựng một mô hình chủ nghĩa xã hội chứa đựng nhiều thiếu sót, sai lầm: rập khuôn mô hình của Liên Xô, chủ quan, duy ý chí, chưa phù hợp với đặc điểm và điều kiện riêng của mỗi nước.
- Cơ chế quản lí tập trung, quan liêu, bao cấp kéo dài làm cho nền kinh tế thiếu năng động, sản xuất trì trệ, đời sống nhân dân khó khăn; khi lâm vào khủng hoảng lại chậm sửa đổi, hoặc sửa đổi, cải tổ nhưng mắc thêm sai lầm.
- Sự tha hóa, biến chất, quan liêu, xa rời quần chúng của một bộ phận cán bộ lãnh đạo làm mất lòng tin của nhân dân.
- Sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước, đặc biệt là âm mưu "diễn biến hòa bình" của các nước đế quốc nhằm xóa bỏ chủ nghĩa xã hội.
- Những biến động, cải tổ sai lầm ở Liên Xô đã tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến các nước Đông Âu.

→ Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu là sự sụp đổ của một mô hình chủ nghĩa xã hội chưa khoa học, chưa phù hợp, chứ không phải là sự sụp đổ của lí tưởng xã hội chủ nghĩa.