Giải Câu hỏi trang 50 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

Khai thác tư liệu 2: Các số liệu cho thấy kinh tế các nước Đông Âu giai đoạn cuối ngày càng sa sút: tăng trưởng thu nhập quốc dân liên tục giảm mạnh, từ $3,3\%$ (bình quân 1981 – 1985) xuống còn $2,6\%$ (1988) rồi chỉ còn $0,5\%$ (1989); trong khi đó nợ nước ngoài lại rất lớn, lên tới $128,6$ tỉ USD (1987). Đây là biểu hiện rõ của tình trạng khủng hoảng, trì trệ.

Kết hợp tư liệu 2 với thông tin trong mục, nét nổi bật về kinh tế của các nước Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991 là:

a) Giai đoạn đầu (từ 1945 đến những năm 1970) – xây dựng chủ nghĩa xã hội và đạt nhiều thành tựu:
- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, với sự giúp đỡ của Liên Xô, các nước Đông Âu bước vào thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội: tiến hành cải cách ruộng đất, quốc hữu hóa các nhà máy, xí nghiệp lớn, thực hiện công nghiệp hóa.
- Nhờ đó, từ những nước nông nghiệp lạc hậu, các nước Đông Âu đã vươn lên trở thành những nước công – nông nghiệp, đời sống nhân dân được cải thiện, đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế – xã hội.

b) Giai đoạn sau (cuối những năm 1970 đến năm 1991) – lâm vào khủng hoảng, trì trệ:
- Do áp dụng rập khuôn mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấp của Liên Xô, lại chậm cải cách nên nền kinh tế các nước Đông Âu dần bộc lộ nhiều hạn chế, mất cân đối.
- Từ cuối những năm 1970, nhất là trong những năm 1980, kinh tế lâm vào tình trạng khủng hoảng, trì trệ: tốc độ tăng trưởng thu nhập quốc dân giảm nhanh (3,3% → 2,6% → 0,5%), nợ nước ngoài chồng chất (128,6 tỉ USD năm 1987).
- Khủng hoảng kinh tế kéo theo khủng hoảng chính trị – xã hội, dẫn tới sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước Đông Âu trong những năm 1989 – 1991.

Kết luận: Kinh tế các nước Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991 trải qua hai giai đoạn trái ngược: ban đầu đạt nhiều thành tựu, trở thành các nước công – nông nghiệp; về sau do duy trì mô hình kinh tế không phù hợp nên rơi vào khủng hoảng, trì trệ và cuối cùng chủ nghĩa xã hội ở đây sụp đổ.