Giải Câu hỏi trang 49 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

Bài 10 – Câu hỏi (trang 49): Nét nổi bật về chính trị của các nước Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991.

a) Giai đoạn 1945 – 1949: Thành lập các nhà nước dân chủ nhân dân.

- Trong những năm 1944 – 1945, khi Hồng quân Liên Xô truy kích quân đội phát xít Đức qua vùng Đông Âu, nhân dân các nước Đông Âu đã phối hợp nổi dậy giành chính quyền và thành lập các nhà nước dân chủ nhân dân: Ba Lan, Ru-ma-ni, Hung-ga-ri, Bun-ga-ri, Tiệp Khắc, Nam Tư, An-ba-ni…
- Riêng nước Đức bị chia cắt; năm 1949, Cộng hòa Dân chủ Đức ra đời ở phía đông.
- Từ 1945 đến 1949, các nước Đông Âu hoàn thành cách mạng dân chủ nhân dân (cải cách ruộng đất, quốc hữu hóa các xí nghiệp lớn, ban hành các quyền tự do dân chủ…) và lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.

b) Giai đoạn 1949 – cuối những năm 1980: Chính trị tương đối ổn định dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

- Các nước Đông Âu xây dựng chủ nghĩa xã hội theo mô hình của Liên Xô: thiết lập chế độ chính trị do Đảng Cộng sản (hoặc Đảng Công nhân) lãnh đạo, nhà nước do nhân dân lao động làm chủ.
- Về đối ngoại, các nước gia nhập hệ thống xã hội chủ nghĩa, tham gia Hội đồng Tương trợ Kinh tế (SEV, 1949) và Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va (1955), gắn bó chặt chẽ với Liên Xô về chính trị – quân sự.

c) Giai đoạn 1988 – 1991: Biến động chính trị và sự sụp đổ của mô hình xã hội chủ nghĩa.

- Cuối những năm 1980, do khủng hoảng kinh tế – xã hội kéo dài, các nước Đông Âu lâm vào khủng hoảng chính trị trầm trọng.
- Năm 1989, các cuộc biến động chính trị diễn ra dồn dập; Đảng Cộng sản ở các nước Đông Âu mất quyền lãnh đạo, chế độ đa nguyên, đa đảng được thiết lập.
- Đến năm 1991, mô hình chủ nghĩa xã hội ở các nước Đông Âu sụp đổ hoàn toàn.