Giải Luyện tập 1 trang 83 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 12
Đề bài
Các chủ thể trong những trường hợp dưới đây có thể thực hiện quyền kết hôn hay li hôn không? Vì sao?
a. Anh N – con trai ông bà B đã 25 tuổi nhưng bị tâm thần bẩm sinh. Mỗi khi phát bệnh, anh N không nhận thức và không làm chủ được hành vi của mình. Ông bà B lo ngại lúc hai người mất, anh N sẽ không còn chỗ dựa nên rất muốn tìm đối tượng cho anh N kết hôn, lập gia đình.
b. Trong thời gian chị O mang thai con đầu lòng, chồng chị là anh P thường xuyên bỏ mặc, không quan tâm, chăm sóc vợ. Khi chị O góp ý thì anh P nổi giận và tuyên bố sẽ li hôn với chị.
c. Ông bà nội của anh A sinh được 5 người con, bố anh A là con cả, cô G là con út. Vì hoàn cảnh khó khăn, ông bà nội của anh A đã đồng ý để vợ chồng người quen nhận cô G làm con nuôi từ khi cô còn bé. Thời gian sau đó, cô G theo bố mẹ nuôi đi nơi khác lập nghiệp nên mất liên lạc với gia đình ông bà nội của anh A. Gần đây, anh A dẫn người yêu là chị M về ra mắt gia đình và xin phép tổ chức đám cưới. Sau khi tìm hiểu, bố mẹ anh A phát hiện chị M là con đẻ cô G nên đã giải thích để anh A với chị M hiểu mối quan hệ huyết thống của mình và yêu cầu hai người chấm dứt mối quan hệ yêu đương. Tuy nhiên, vì tình cảm quá sâu nặng, anh A và chị M không muốn chấm dứt mối quan hệ. Hai người quyết định sẽ về quê chị M đăng kí kết hôn và chung sống với nhau.
Gợi ý trả lời
a. Theo quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn, việc kết hôn phải do nam, nữ tự nguyện quyết định, đồng thời cả hai bên đều phải là người không bị mất năng lực hành vi dân sự.
Anh N tuy đã 25 tuổi (đủ tuổi kết hôn) nhưng bị tâm thần bẩm sinh, mỗi khi phát bệnh thì không nhận thức và không làm chủ được hành vi của mình. Đây là người mất năng lực hành vi dân sự, không thể tự nguyện thể hiện ý chí của mình khi kết hôn.
→ Anh N không thể thực hiện quyền kết hôn. Mong muốn của ông bà B tìm đối tượng cho anh N lập gia đình là không phù hợp với quy định của pháp luật (vì kết hôn không được do người khác sắp đặt, ép buộc và anh N không đủ điều kiện kết hôn).
b. Pháp luật quy định: vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết li hôn. Tuy nhiên, chồng không có quyền yêu cầu li hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ mang thai và trẻ em.
Chị O đang mang thai con đầu lòng, trong khi anh P lại tuyên bố sẽ li hôn với chị.
→ Trong thời điểm này, anh P không có quyền (không thể thực hiện) yêu cầu li hôn. Hành vi bỏ mặc, không quan tâm, chăm sóc vợ đang mang thai của anh P còn là vi phạm nghĩa vụ yêu thương, chăm sóc, giúp đỡ nhau giữa vợ và chồng.
c. Xác định quan hệ huyết thống:
- Ông bà nội của anh A là gốc chung.
- Bố anh A (con cả) và cô G (con út) là anh em ruột → thuộc đời thứ hai.
- Anh A là con của bố anh A; chị M là con đẻ của cô G → anh A và chị M là anh em con cô con bác (con của hai anh em ruột), thuộc đời thứ ba.
Như vậy, anh A và chị M là những người có họ trong phạm vi ba đời. Pháp luật cấm kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ và những người có họ trong phạm vi ba đời.
→ Anh A và chị M không được phép kết hôn. Việc hai người về quê chị M đăng kí kết hôn và chung sống là vi phạm pháp luật (vi phạm điều cấm trong hôn nhân), dù việc đăng kí ở địa phương khác cũng không làm cho cuộc hôn nhân này hợp pháp.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.