Giải Câu hỏi trang 82 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 12

Gợi ý trả lời

1/ Nhận xét hành vi của mỗi chủ thể trong trường hợp 1 và quy định của pháp luật về quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ và con, giữa các thành viên khác trong gia đình

a) *Nhận xét chung về cách ứng xử trong quan hệ gia đình:* Trong các trường hợp nêu ở SGK, những chủ thể biết yêu thương, quan tâm, chăm sóc, tôn trọng và giúp đỡ lẫn nhau là thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình; ngược lại, những chủ thể có thái độ, lời nói, hành vi thiếu tôn trọng, không nghe lời khuyên bảo đúng đắn của ông bà, cha mẹ là chưa làm tròn bổn phận, trách nhiệm của mình trong gia đình.

b) *Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con:*
- Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ thương yêu, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con; trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, nhất là khi con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
- Cha mẹ không được phân biệt đối xử giữa các con, không được ngược đãi, hành hạ, xúc phạm con; không được lạm dụng sức lao động của con; không được xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.
- Con có quyền được cha mẹ thương yêu, tôn trọng; có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình. Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ mất năng lực hành vi dân sự, ốm đau, già yếu, khuyết tật.
- Con không được ngược đãi, hành hạ, xúc phạm cha mẹ.

c) *Quyền và nghĩa vụ giữa các thành viên khác trong gia đình (ông bà – cháu; anh, chị, em):*
- Ông bà nội, ông bà ngoại có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu; cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà.
- Anh, chị, em có quyền và nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; có nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau trong trường hợp không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con.
- Các thành viên trong gia đình có quyền, nghĩa vụ quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ, tôn trọng nhau; cùng nhau chăm lo đời sống chung của gia đình, giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam.

2/ Chủ thể vi phạm trong trường hợp 2 và 3 và hậu quả của hành vi đó

a) *Trường hợp 2:* Chủ thể có hành vi không thực hiện đúng nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục hoặc có thái độ thiếu tôn trọng, ngược đãi đối với thành viên khác trong gia đình là đã vi phạm quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con, giữa các thành viên khác trong gia đình. (Căn cứ vào nội dung tình huống 2 trong SGK để chỉ rõ chủ thể vi phạm là người đã không làm tròn nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, tôn trọng lẫn nhau.)

b) *Trường hợp 3:* Anh K là chủ thể vi phạm.
- Anh K đã không thực hiện đúng bổn phận của người con, người cháu: không nghe lời khuyên bảo đúng đắn của ông bà, bố mẹ; tụ tập với thanh niên hư hỏng; gắt gỏng, phản đối khi được góp ý; có lời nói tiêu cực, thiếu tôn trọng, xúc phạm ông bà, bố mẹ khi bị ngăn cản.
- Hành vi này vi phạm nghĩa vụ yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ; vi phạm quy định cấm con, cháu có hành vi ngược đãi, xúc phạm ông bà, cha mẹ.
- *Hậu quả:*
+ Với bản thân anh K: đánh mất tương lai (không học tiếp, không học nghề), dễ sa ngã vào tệ nạn xã hội, có thể vi phạm pháp luật; đánh mất tình cảm, sự tin yêu của gia đình; vi phạm đạo đức và pháp luật nên có thể bị xử lý theo quy định.
+ Với gia đình: khiến ông bà, cha mẹ buồn phiền, lo lắng; làm rạn nứt tình cảm, ảnh hưởng đến hạnh phúc và hòa thuận của gia đình; đi ngược truyền thống tốt đẹp của gia đình.
+ Với xã hội: góp phần làm phát sinh các hành vi lệch chuẩn, tệ nạn, ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn xã hội.