Giải Câu hỏi trang 24 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 11
Đề bài
NGỮ LIỆU: Trường hợp 1. Chị Y và nhóm bạn của mình đang thất nghiệp. Chị Y đã tốt nghiệp đại học chuyên ngành kế toán doanh nghiệp nhưng làm nhân viên hành chính cho một cơ sở giáo dục. Sau một thời gian làm việc, chị quyết định thôi việc để đi tìm công việc mới phù hợp với sở thích và khả năng của mình. Anh X bị doanh nghiệp cho thôi việc do vi phạm kỉ luật lao động nhiều lần, anh T bị mất việc làm do doanh nghiệp thu hẹp sản xuất kinh doanh.
Trường hợp 2. Theo thống kê của Sở Y tế tỉnh N, số sinh viên theo học các ngành Dược, Điều dưỡng ở các hệ cao đẳng, trung cấp tốt nghiệp hằng năm rất lớn. Tuy nhiên mỗi năm, tỉnh chỉ bố trí được chỗ làm với số lượng có hạn cho đối tượng này nên nhiều sinh viên ra trường bị thất nghiệp. Trong khi đó, tỉnh rất cần các bác sĩ có chuyên môn cao nhưng lại khó tuyển dụng.
Em hãy đọc các trường hợp sau để trả lời câu hỏi:
1/ Chị Y và nhóm bạn thất nghiệp do những nguyên nhân nào?
2/ Em hãy phân tích nguyên nhân dẫn đến hiện tượng thất nghiệp của một số sinh viên ngành Dược, Điều dưỡng ở tỉnh N.
Gợi ý trả lời
1/ Nguyên nhân thất nghiệp của chị Y và nhóm bạn (Trường hợp 1)
Theo cách phân loại nguyên nhân thất nghiệp trong SGK (có nguyên nhân chủ quan từ phía người lao động và nguyên nhân khách quan từ phía nền kinh tế, doanh nghiệp), từng trường hợp như sau:
a) Chị Y: Chị tốt nghiệp đại học ngành kế toán nhưng làm nhân viên hành chính, sau đó *tự quyết định thôi việc để đi tìm công việc mới phù hợp với sở thích và khả năng của mình*.
→ Đây là nguyên nhân chủ quan: người lao động chủ động nghỉ việc, chuyển việc để tìm công việc phù hợp hơn (thất nghiệp mang tính tạm thời trong quá trình tìm việc mới).
b) Anh X: Anh bị doanh nghiệp cho thôi việc *do vi phạm kỉ luật lao động nhiều lần*.
→ Đây là nguyên nhân chủ quan từ phía người lao động: thiếu ý thức tổ chức, kỉ luật, không đáp ứng được yêu cầu của công việc nên bị sa thải.
c) Anh T: Anh bị mất việc *do doanh nghiệp thu hẹp sản xuất kinh doanh*.
→ Đây là nguyên nhân khách quan: do biến động của nền kinh tế, doanh nghiệp gặp khó khăn phải thu hẹp quy mô, cắt giảm lao động, không phụ thuộc vào ý muốn của người lao động.
Kết luận: Chị Y và nhóm bạn thất nghiệp do cả hai nhóm nguyên nhân: nguyên nhân chủ quan từ phía người lao động (tự thôi việc để tìm việc phù hợp hơn – chị Y; vi phạm kỉ luật lao động bị sa thải – anh X) và nguyên nhân khách quan từ phía doanh nghiệp, nền kinh tế (doanh nghiệp thu hẹp sản xuất – anh T).
2/ Phân tích nguyên nhân thất nghiệp của sinh viên ngành Dược, Điều dưỡng ở tỉnh N (Trường hợp 2)
- Số sinh viên các ngành Dược, Điều dưỡng (hệ cao đẳng, trung cấp) tốt nghiệp hằng năm rất lớn, tức là nguồn cung lao động của các ngành này vượt quá nhu cầu.
- Trong khi đó, mỗi năm tỉnh chỉ bố trí được số lượng việc làm có hạn cho các đối tượng này, tức là cầu lao động đối với ngành Dược, Điều dưỡng ở trình độ cao đẳng, trung cấp rất thấp.
- Ngược lại, tỉnh rất cần bác sĩ có chuyên môn cao nhưng lại khó tuyển dụng, chứng tỏ cơ cấu, trình độ đào tạo chưa phù hợp với nhu cầu thực tế.
→ Nguyên nhân cốt lõi là sự mất cân đối giữa cung và cầu lao động và cơ cấu đào tạo ngành nghề, trình độ chưa phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động tại địa phương. Thừa lao động ở ngành/trình độ mà nhu cầu tuyển dụng thấp (Dược, Điều dưỡng hệ cao đẳng, trung cấp), nhưng lại thiếu lao động ở trình độ, chuyên môn mà xã hội đang cần (bác sĩ chuyên môn cao).
Kết luận: Đây là nguyên nhân mang tính khách quan – do công tác đào tạo, hướng nghiệp chưa gắn với dự báo và nhu cầu thực tế của thị trường lao động, dẫn đến cơ cấu nguồn nhân lực bất hợp lí (nơi thừa, nơi thiếu), khiến nhiều sinh viên ra trường không tìm được việc làm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.