Sách giáo khoa Giáo dục kinh tế và pháp luật 11

Giải Câu hỏi trang 25 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 11

Bài 3. Thất nghiệp   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: 1. Ông D – trợ lí văn phòng tại Công ty Xuất khẩu thuỷ sản A đã 25 năm không hề chuẩn bị cho tình huống một ngày nhận được tin công ty sẽ đóng cửa vĩnh viễn do bị thua lỗ, phá sản. Con trai lớn của ông cũng vừa rơi vào tình trạng thất nghiệp sau 3 năm làm việc do bị cắt giảm nhân sự vì thừa nhân công. Cuộc sống của ông gặp rất nhiều khó khăn khi không còn thu nhập. Còn con trai ông tâm lí chán nản…

2. Kinh tế suy thoái, hàng hoá sản xuất ra không bán được, Công ty May xuất khẩu Q phải thu hẹp sản xuất, số người mất việc làm tăng, lương của công nhân giảm, nợ bảo hiểm của công nhân,… Bởi vậy, công nhân công ty đã đình công, bãi công tập thể.

3. Kinh tế Việt Nam năm 2018 khởi sắc, tăng trưởng kinh tế đạt 7,08% so với năm 2017 – mức tăng cao nhất trong 11 năm qua. Chất lượng tăng trưởng và môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện, doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh. Nền tảng kinh tế vĩ mô từng bước được củng cố và tăng cường. Tỉ lệ thất nghiệp, thiếu việc làm có xu hướng giảm dần. Tỉ lệ thất nghiệp còn 2,19%.
Từ năm 2020 đến 2021, do dịch COVID-19 ảnh hưởng nghiêm trọng tới mọi lĩnh vực của nền kinh tế, đặc biệt là trong quý III năm 2021 nhiều địa phương có vai trò trọng điểm về kinh tế phải thực hiện giãn cách xã hội kéo dài để phòng chống dịch bệnh, tỉ lệ thất nghiệp năm 2021 lên đến 3,2%, khiến cho tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2021 giảm so với năm 2020.
(Tổng cục Thống kê, Niên giám thống kê 2018, 2021, NXB Thống kê, 2019, 2022)

Qua các thông tin trên, em hãy cho biết thất nghiệp đã tác động đến người lao động, doanh nghiệp và nền kinh tế như thế nào. Vì sao?

Gợi ý trả lời

Tác động tiêu cực của thất nghiệp (phân tích qua ba thông tin):

a) Đối với người lao động

Thất nghiệp khiến người lao động mất việc làm, mất nguồn thu nhập chính, nên đời sống bản thân và gia đình gặp nhiều khó khăn; đồng thời gây tâm lí chán nản, lo lắng, bi quan, đánh mất niềm tin vào cuộc sống.

- *Vì sao:* Thông tin 1 cho thấy ông D sau 25 năm làm việc bỗng mất việc do công ty phá sản nên "không còn thu nhập", cuộc sống "gặp rất nhiều khó khăn"; con trai ông thì "tâm lí chán nản". Mất việc làm đồng nghĩa với mất tư liệu sinh sống, làm giảm hoặc mất hẳn thu nhập, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống vật chất và tinh thần của người lao động.

b) Đối với doanh nghiệp

Thất nghiệp (do doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất, cắt giảm nhân công) làm doanh nghiệp thiếu hụt lao động khi cần phục hồi, đồng thời phải gánh chịu các khoản chi phí và hậu quả như nợ bảo hiểm, đình công, bãi công tập thể, làm gián đoạn sản xuất, giảm uy tín và hiệu quả kinh doanh.

- *Vì sao:* Thông tin 2 cho thấy khi kinh tế suy thoái, hàng hoá không bán được, Công ty May xuất khẩu Q phải thu hẹp sản xuất, số người mất việc tăng, lương giảm, còn "nợ bảo hiểm của công nhân". Hậu quả là công nhân "đình công, bãi công tập thể", khiến hoạt động sản xuất của doanh nghiệp bị đình trệ, thiệt hại cả về kinh tế lẫn quan hệ lao động.

c) Đối với nền kinh tế (và xã hội)

Thất nghiệp làm lãng phí nguồn lực lao động của xã hội, giảm sức sản xuất, kéo theo tổng sản phẩm trong nước (GDP) sụt giảm; đồng thời là nguyên nhân dẫn đến các tệ nạn xã hội, gây mất ổn định, trật tự an toàn xã hội. Ngược lại, khi tỉ lệ thất nghiệp giảm thì kinh tế tăng trưởng, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện.

- *Vì sao:* Thông tin 3 cho thấy năm 2018 kinh tế khởi sắc, tỉ lệ thất nghiệp chỉ còn 2,19%, tăng trưởng đạt 7,08% (cao nhất 11 năm). Nhưng trong giai đoạn 2020–2021 do dịch COVID-19, tỉ lệ thất nghiệp năm 2021 tăng lên 3,2%, khiến GDP năm 2021 giảm so với năm 2020. Điều này chứng tỏ thất nghiệp tăng làm giảm quy mô và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế, vì lực lượng lao động là nguồn lực quan trọng tạo ra của cải; khi nhiều người không có việc làm thì năng lực sản xuất của xã hội giảm, hàng hoá, dịch vụ tạo ra ít đi, nền kinh tế đi xuống.

Kết luận: Thất nghiệp gây ra nhiều hậu quả tiêu cực: với người lao động là mất thu nhập, đời sống khó khăn, tâm lí tiêu cực; với doanh nghiệp là thiếu lao động, đình trệ sản xuất, nợ bảo hiểm, xung đột lao động; với nền kinh tế – xã hội là lãng phí nguồn lực, giảm tăng trưởng (GDP giảm) và tiềm ẩn bất ổn xã hội.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.