Giải Câu hỏi trang 23 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 11
Đề bài
NGỮ LIỆU: 1. Anh M là kĩ sư nông nghiệp từng làm việc ở một công ty xuất khẩu nông sản tại tỉnh Đ. Do hoàn cảnh gia đình, anh phải chuyển về thành phố để sinh sống và chưa tìm được việc làm. Vợ anh vốn là giáo viên mầm non nhưng khi về thành phố chỉ xin được làm tạp vụ tại một cơ sở sản xuất kinh doanh với mức lương rất thấp nên chưa muốn đi làm. Bố anh năm nay 55 tuổi đã làm cho một công ty sản xuất ô tô gần 30 năm. Khi doanh nghiệp này thay đổi cơ cấu sử dụng rô bốt thay thế thợ hàn để lắp ráp ô tô, ông đã bị mất việc. Em trai anh là kĩ sư công nghệ thông tin cho một công ty có vốn đầu tư nước ngoài.
2. Do tác động của khủng hoảng kinh tế, hàng hoá sản xuất ra không bán được, Công ty X phải thu hẹp sản xuất, khiến nhiều lao động bị mất việc làm. Khi Chính phủ đưa ra nhiều chính sách để phục hồi kinh tế, doanh nghiệp được hỗ trợ để khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh, công ty mở rộng sản xuất, thu hút lại nhiều lao động làm cho lượng người thất nghiệp giảm dần.
Em hãy đọc các trường hợp sau kết hợp với trường hợp ở phần Mở đầu để trả lời câu hỏi:
1/ Trong gia đình anh M, ai là người muốn kiếm việc làm nhưng chưa tìm được? Ai là người tự nguyện thất nghiệp?
2/ Tình hình thất nghiệp sẽ thay đổi như thế nào khi nền kinh tế phục hồi hay suy thoái?
Gợi ý trả lời
1/ Người muốn kiếm việc nhưng chưa tìm được và người tự nguyện thất nghiệp
a) Người muốn tìm việc làm nhưng chưa tìm được (thất nghiệp không tự nguyện – trong độ tuổi lao động, có khả năng và sẵn sàng làm việc nhưng hiện chưa có việc):
- Anh M: là kĩ sư nông nghiệp, do hoàn cảnh gia đình phải chuyển về thành phố nên mất việc cũ và *chưa tìm được việc làm* mới.
- Bố anh M (55 tuổi): đang làm việc thì bị *mất việc* do doanh nghiệp thay đổi cơ cấu, dùng rô bốt thay thế thợ hàn; ông vẫn trong độ tuổi lao động, muốn làm việc nhưng chưa có việc.
b) Người tự nguyện thất nghiệp (có cơ hội việc làm nhưng không muốn nhận vì chưa phù hợp với mong muốn, nhất là về mức lương):
- Vợ anh M: vốn là giáo viên mầm non, khi về thành phố chỉ xin được làm tạp vụ với *mức lương rất thấp nên chưa muốn đi làm* → đây là trường hợp tự nguyện thất nghiệp.
*(Em trai anh M là kĩ sư công nghệ thông tin đang có việc làm ổn định nên không thuộc diện thất nghiệp.)*
2/ Sự thay đổi của tình hình thất nghiệp khi nền kinh tế phục hồi hay suy thoái
Thất nghiệp gắn liền với tình hình phát triển kinh tế (mang tính chu kì):
a) Khi nền kinh tế suy thoái (như Công ty X trong giai đoạn khủng hoảng): hàng hoá sản xuất ra không bán được, doanh nghiệp phải *thu hẹp sản xuất*, cắt giảm lao động → nhiều người mất việc làm, tỉ lệ thất nghiệp tăng lên.
b) Khi nền kinh tế phục hồi, tăng trưởng (Chính phủ có chính sách hỗ trợ, doanh nghiệp khôi phục và mở rộng sản xuất kinh doanh): doanh nghiệp *thu hút lại nhiều lao động*, tạo thêm việc làm → lượng người thất nghiệp giảm dần, tỉ lệ thất nghiệp giảm.
→ Kết luận: kinh tế suy thoái thì thất nghiệp tăng; kinh tế phục hồi, phát triển thì thất nghiệp giảm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.