Giải Luyện tập 1 trang 16 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
Đề bài
Em hãy đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:
a) Đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng muốn sử dụng sản phẩm sạch, đạt chuẩn an toàn, có thương hiệu uy tín, nhiều đơn vị sản xuất đã làm ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP và liên kết với nhiều siêu thị, hội chợ để cung ứng hàng nông sản sạch.
1/ Em hiểu thế nào là tiêu dùng an toàn?
2/ Để thực hiện tiêu dùng an toàn, vai trò của người tiêu dùng, người sản xuất, chủ thể trung gian được thể hiện như thế nào?
b) Thúc đẩy kinh tế số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp phát triển vào năm 2045. Để thực hiện mục tiêu này, Nhà nước đã ban hành Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (theo Quyết định số 411/QĐ-TTg ngày 31 – 3 – 2022 của Thủ tướng Chính phủ). Theo đó, các giải pháp trọng tâm bao gồm: Hoàn thiện thể chế tạo lập môi trường pháp lí cho phát triển kinh tế số như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng khung pháp lí về an toàn, an ninh mạng; xây dựng kết cấu hạ tầng kĩ thuật số hiện đại phủ khắp các tỉnh thành trong cả nước, nhanh chóng phổ cập điện thoại thông minh, internet cáp quang băng thông rộng, tốc độ cao tới người dân,…
Nhà nước đã thể hiện vai trò chủ thể của nền kinh tế đối với việc phát triển kinh tế số ở Việt Nam như thế nào?
Nhận xét việc thực hiện trách nhiệm công dân của các chủ thể kinh tế khi tham gia các hoạt động kinh tế trong những trường hợp sau:
a. Sinh ra và lớn lên trong gia đình có hoàn cảnh khó khăn nên anh V phải tìm việc làm sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông. Sau vài năm vất vả làm thuê, tích luỹ được một số tiền nhỏ, anh quyết định mua phông bạt, bàn ghế làm dịch vụ cho thuê, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho bản thân và gia đình. Được sự tư vấn của cán bộ xã, anh vay vốn từ ngân hàng, đầu tư một chuỗi hoạt động kinh doanh sự kiện trọn gói, mỗi năm thu về hàng trăm triệu đồng, tạo việc làm cho gần chục nhân công là các thanh niên trong xã. Anh còn tích cực tham gia các hoạt động hỗ trợ, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn.
1/ Anh V đã tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh để tạo việc làm, thu nhập cho bản thân và thể hiện trách nhiệm công dân khi tham gia hoạt động kinh tế như thế nào?
2/ Em có suy nghĩ gì từ việc lập nghiệp của anh V?
b. Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" kêu gọi các tổ chức, cá nhân ưu tiên mua sắm, sử dụng hàng Việt Nam thay vì sử dụng hàng nhập khẩu có chất lượng, giá cả, công dụng tương đương; tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và đóng góp cho ngân sách nhà nước.
1/ Em hãy nêu ý nghĩa của cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" đối với sự phát triển bền vững nền kinh tế Việt Nam.
2/ Em đã cùng gia đình hưởng ứng cuộc vận động này như thế nào?
Gợi ý trả lời
## Luyện tập 1 (trang 18)
a) Về tiêu dùng an toàn và vai trò của các chủ thể
1/ Tiêu dùng an toàn là gì?
Tiêu dùng an toàn là việc người tiêu dùng lựa chọn, mua sắm và sử dụng những sản phẩm, hàng hoá có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, bảo đảm chất lượng, đạt tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn (như tiêu chuẩn VietGAP), không gây hại cho sức khoẻ của bản thân, gia đình và cộng đồng, đồng thời thân thiện với môi trường. Tiêu dùng an toàn còn là tiêu dùng có trách nhiệm, hợp lí, phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế.
2/ Vai trò của các chủ thể trong việc thực hiện tiêu dùng an toàn:
- Người tiêu dùng: là người "nuôi dưỡng" sản xuất, có vai trò định hướng cho sản xuất. Khi người tiêu dùng chủ động lựa chọn các sản phẩm sạch, đạt chuẩn an toàn, có thương hiệu uy tín, họ tạo ra nhu cầu, tín hiệu để người sản xuất phải làm ra hàng hoá chất lượng, an toàn; đồng thời tẩy chay hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc.
- Người sản xuất: có vai trò đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Người sản xuất chủ động áp dụng quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn (VietGAP), tạo ra sản phẩm sạch, an toàn, có thương hiệu uy tín để phục vụ người tiêu dùng, bảo đảm an toàn cho sức khoẻ cộng đồng và phát triển bền vững.
- Chủ thể trung gian (siêu thị, hội chợ...): là cầu nối giữa người sản xuất và người tiêu dùng, giúp phân phối, cung ứng, kết nối để hàng nông sản sạch đến được tay người tiêu dùng nhanh chóng, thuận lợi; làm cho thị trường thông suốt, thúc đẩy tiêu dùng an toàn.
b) Vai trò chủ thể của Nhà nước đối với phát triển kinh tế số
Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước là chủ thể có vai trò quản lí, điều tiết và tạo môi trường cho nền kinh tế phát triển. Đối với phát triển kinh tế số, Nhà nước đã thể hiện vai trò chủ thể của mình như sau:
- Xây dựng chiến lược, định hướng phát triển: ban hành Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số (Quyết định số 411/QĐ-TTg ngày 31 – 3 – 2022), xác định mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm hướng tới đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp phát triển vào năm 2045.
- Tạo lập, hoàn thiện thể chế, môi trường pháp lí: hoàn thiện thể chế, xây dựng khung pháp lí bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bảo đảm an toàn, an ninh mạng, tạo hành lang pháp lí thuận lợi và lành mạnh cho kinh tế số phát triển.
- Đầu tư, phát triển kết cấu hạ tầng: xây dựng kết cấu hạ tầng kĩ thuật số hiện đại phủ khắp các tỉnh thành, phổ cập điện thoại thông minh, internet cáp quang băng thông rộng, tốc độ cao tới người dân.
→ Như vậy, Nhà nước vừa định hướng, vừa tạo môi trường pháp lí, vừa đầu tư hạ tầng để thúc đẩy kinh tế số phát triển, bảo đảm hài hoà lợi ích của các chủ thể và sự phát triển bền vững của đất nước.
## Luyện tập 2 (nhận xét việc thực hiện trách nhiệm công dân)
a) Trường hợp anh V
1/ Anh V đã tổ chức sản xuất kinh doanh và thể hiện trách nhiệm công dân như thế nào?
- Tạo việc làm, thu nhập cho bản thân: từ hoàn cảnh khó khăn, anh V chăm chỉ làm thuê, tích luỹ vốn rồi mạnh dạn đầu tư dịch vụ cho thuê phông bạt, bàn ghế, tiến tới kinh doanh sự kiện trọn gói, mỗi năm thu về hàng trăm triệu đồng → anh đã chủ động, năng động, dám nghĩ dám làm, vươn lên lập nghiệp chính đáng.
- Thực hiện tốt trách nhiệm công dân với tư cách chủ thể sản xuất:
+ Tạo việc làm, thu nhập ổn định cho gần chục thanh niên trong xã, góp phần giải quyết việc làm tại địa phương.
+ Vay vốn ngân hàng, đầu tư mở rộng kinh doanh hợp pháp, đóng góp cho sự phát triển kinh tế địa phương (và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước).
+ Tích cực tham gia các hoạt động hỗ trợ, giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn → thể hiện trách nhiệm xã hội, sự chia sẻ với cộng đồng.
2/ Suy nghĩ từ việc lập nghiệp của anh V:
Tấm gương anh V cho thấy: hoàn cảnh khó khăn không phải là rào cản nếu con người có ý chí, nghị lực, cần cù, biết nắm bắt cơ hội và dám khởi nghiệp. Anh V không chỉ làm giàu chính đáng cho bản thân mà còn có trách nhiệm với cộng đồng, với xã hội. Đây là bài học về tinh thần tự lập, lao động sáng tạo và sống có trách nhiệm mà mỗi học sinh cần học tập để góp phần xây dựng đất nước.
b) Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam"
1/ Ý nghĩa của cuộc vận động đối với sự phát triển bền vững nền kinh tế Việt Nam:
- Kích thích tiêu dùng hàng nội địa, tạo đầu ra ổn định, giúp các doanh nghiệp Việt Nam phát triển sản xuất kinh doanh, mở rộng quy mô, tạo thêm việc làm cho người lao động.
- Thúc đẩy doanh nghiệp trong nước đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, mẫu mã, hạ giá thành để nâng cao sức cạnh tranh, đáp ứng tốt hơn nhu cầu người tiêu dùng.
- Góp phần tăng thu ngân sách nhà nước, giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu, giữ vững và phát triển thị trường trong nước.
- Khơi dậy lòng tự hào, tự tôn dân tộc, tinh thần yêu nước trong tiêu dùng → góp phần phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ và bền vững.
2/ Em đã cùng gia đình hưởng ứng cuộc vận động như thế nào?
(Học sinh liên hệ bản thân, ví dụ)
- Ưu tiên lựa chọn, mua sắm và sử dụng các sản phẩm do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất như thực phẩm, quần áo, đồ dùng học tập, đồ gia dụng... khi chất lượng và giá cả tương đương hàng ngoại.
- Tìm hiểu, tin dùng và giới thiệu các thương hiệu Việt uy tín cho người thân, bạn bè.
- Tuyên truyền, vận động mọi người cùng ưu tiên dùng hàng Việt, nói "không" với hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc → thể hiện trách nhiệm của người tiêu dùng thông thái và lòng yêu nước.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.