Giải Câu hỏi trang 15 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, Nhà nước đóng vai trò định hướng, dẫn dắt và ổn định vĩ mô nền kinh tế thông qua các chiến lược, quy hoạch và chính sách vĩ mô: trực tiếp đầu tư vào một số lĩnh vực để dẫn dắt nền kinh tế phát triển theo mục tiêu; sử dụng các chính sách, công cụ như thuế, chi tiêu nhà nước, tiền tệ,… để kiềm chế lạm phát, ổn định tỉ giá, lãi suất; xử lí các tác động tiêu cực của thị trường như độc quyền, ô nhiễm môi trường,… bằng các công cụ thuế, pháp luật,…
Nhà nước cũng đóng vai trò kiến tạo thể chế, tạo lập môi trường kinh doanh cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng thông qua hệ thống pháp luật đồng bộ, phù hợp với pháp luật và thông lệ quốc tế, chính sách và cơ chế hành chính tinh gọn, hiệu quả,… để các chủ thể kinh tế giảm thiểu rủi ro, tranh chấp, thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
Nhà nước sử dụng các nguồn lực của Nhà nước, cung cấp các hàng hoá công cộng, đầu tư vào các lĩnh vực hạ tầng thiết yếu như giao thông, năng lượng, y tế, giáo dục,… đồng thời thực hiện công bằng xã hội, điều tiết thu nhập, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết các vấn đề xã hội phát sinh trong quá trình phát triển.
Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:
Em hãy phân tích và chỉ ra các vai trò của chủ thể Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Gợi ý trả lời
Phân tích vai trò của chủ thể Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
Từ thông tin đã cho, có thể phân tích và chỉ ra các vai trò của Nhà nước như sau:
a) Vai trò định hướng, dẫn dắt và ổn định vĩ mô nền kinh tế
- Nhà nước định hướng, dẫn dắt nền kinh tế phát triển thông qua các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách vĩ mô; trực tiếp đầu tư vào một số lĩnh vực để dẫn dắt nền kinh tế phát triển theo mục tiêu đã đề ra.
- Nhà nước sử dụng các chính sách, công cụ như thuế, chi tiêu công, chính sách tiền tệ,… để kiềm chế lạm phát, ổn định tỉ giá, lãi suất, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.
- Nhà nước khắc phục, xử lí những tác động tiêu cực, những khuyết tật của thị trường như độc quyền, ô nhiễm môi trường,… bằng công cụ thuế và pháp luật.
b) Vai trò kiến tạo thể chế, tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh
- Nhà nước xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, phù hợp với pháp luật và thông lệ quốc tế, cùng với chính sách và cơ chế hành chính tinh gọn, hiệu quả.
- Qua đó tạo lập môi trường kinh doanh cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng, giúp các chủ thể kinh tế giảm thiểu rủi ro, tranh chấp, yên tâm sản xuất kinh doanh và thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
c) Vai trò bảo đảm an sinh và thực hiện công bằng, tiến bộ xã hội
- Nhà nước sử dụng các nguồn lực của mình để cung cấp hàng hoá công cộng, đầu tư vào các lĩnh vực hạ tầng thiết yếu như giao thông, năng lượng, y tế, giáo dục,…
- Nhà nước thực hiện công bằng xã hội, điều tiết thu nhập, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội và giải quyết các vấn đề xã hội phát sinh trong quá trình phát triển.
Kết luận: Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, Nhà nước vừa là chủ thể quản lí, vừa là chủ thể kinh tế, giữ vai trò định hướng – dẫn dắt – điều tiết nền kinh tế, kiến tạo thể chế và môi trường kinh doanh, đồng thời bảo đảm công bằng và an sinh xã hội, hướng tới mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh".
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.