Sách giáo khoa Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Giải Luyện tập 2 trang 33 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Bài 5. Ngân sách nhà nước   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nội dung nào dưới đây phản ánh vai trò của ngân sách nhà nước? Vì sao?

a) Trong bối cảnh xung đột một số khu vực trên thế giới tiếp tục căng thẳng khiến thị trường năng lượng trong nước biến động mạnh, Chính phủ quyết định tạm ứng 8 000 tỉ đồng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

b) Nghị định số 116/2020/NĐ-CP quy định sinh viên sư phạm được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí bằng mức thu học phí của cơ sở đào tạo giáo viên nơi theo học và 3,63 triệu đồng/ tháng để chi trả chi phí sinh hoạt trong thời gian học tập tại trường.

c) Các công ty cổ phần may mặc, giày da tăng lương, thưởng để tạo động lực cho người lao động và thu hút lực lượng lao động mới.

d) Quốc hội quyết định điều chỉnh tăng tiền lương khu vực công, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội,... phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách nhà nước.

e) Chính phủ đã ban hành Nghị định số 32/2024/NĐ-CP về quản lí, phát triển cụm công nghiệp. Nghị định đặt ra khung pháp lí, tăng cường vai trò hỗ trợ của ngân sách nhà nước, đảm bảo kinh phí hoạt động phát triển cụm công nghiệp gồm: Điều tra, xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu cụm công nghiệp, phối hợp xúc tiến đầu tư cụm công nghiệp; Khảo sát, đánh giá, xây dựng chính sách, mô hình quản lí, kinh nghiệm phát triển cụm công nghiệp; Xây dựng tiêu chí xác định các mô hình phát triển cụm công nghiệp hiệu quả, bảo vệ môi trường,...

Gợi ý trả lời

Nhắc lại kiến thức: Vai trò của ngân sách nhà nước (NSNN) là: tạo lập quỹ tiền tệ tập trung để duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước; định hướng phát triển sản xuất, điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, kiềm chế lạm phát; điều tiết thu nhập dân cư và thực hiện công bằng, an sinh, phúc lợi xã hội. Dựa vào đó, ta xét từng trường hợp xem có phải do Nhà nước dùng nguồn lực ngân sách để thực hiện một trong các vai trò trên hay không.

a) Phản ánh vai trò của NSNN. Chính phủ tạm ứng 8 000 tỉ đồng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu là dùng nguồn lực của ngân sách để điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, kiềm chế lạm phát khi thị trường năng lượng biến động mạnh.

b) Phản ánh vai trò của NSNN. Nhà nước chi ngân sách hỗ trợ tiền học phí và chi phí sinh hoạt cho sinh viên sư phạm, thể hiện vai trò điều tiết thu nhập, thực hiện chính sách an sinh – phúc lợi xã hội và định hướng phát triển nguồn nhân lực cho ngành giáo dục.

c) Không phản ánh vai trò của NSNN. Các công ty cổ phần may mặc, giày da tăng lương, thưởng là hoạt động của doanh nghiệp tư nhân, dùng nguồn vốn riêng của doanh nghiệp, không liên quan đến thu – chi ngân sách nhà nước nên không thể hiện vai trò của NSNN.

d) Phản ánh vai trò của NSNN. Quốc hội quyết định tăng lương khu vực công, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội... "phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách nhà nước". Đây là việc dùng ngân sách để điều tiết thu nhập, bảo đảm an sinh xã hội và đời sống cho người lao động, người hưởng chính sách.

e) Phản ánh vai trò của NSNN. Nghị định số 32/2024/NĐ-CP tăng cường vai trò hỗ trợ của ngân sách, bảo đảm kinh phí cho các hoạt động phát triển cụm công nghiệp (xây dựng cơ sở dữ liệu, xúc tiến đầu tư, xây dựng chính sách...). Đây là việc NSNN định hướng, thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh.

Kết luận: Các trường hợp a, b, d, e phản ánh vai trò của ngân sách nhà nước; trường hợp c không phản ánh vai trò của ngân sách nhà nước.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.