Sách giáo khoa Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Giải Luyện tập 1 trang 32 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Bài 5. Ngân sách nhà nước   Gợi ý trả lời

Đề bài

Em hãy xác định các nhận định sau là đúng hay sai và giải thích.

a) Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của một quốc gia, do nhân dân đóng góp, sở hữu và sử dụng.

b) Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.

c) Ngân sách nhà nước là toàn bộ nguồn tài chính của Nhà nước, dùng để chi trả cho các hoạt động của bộ máy nhà nước trong một năm.

d) Chính phủ là chủ thể duy nhất có quyền sở hữu và sử dụng ngân sách nhà nước.

e) Nguồn thu của ngân sách nhà nước là các khoản thu của mỗi người dân trong một quốc gia.

g) Ngân sách nhà nước do Nhà nước sở hữu nên chỉ có cán bộ nhà nước mới phải có trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc Nhà nước sử dụng ngân sách.

Gợi ý trả lời

Bài 5. Ngân sách nhà nước — Luyện tập 1 (trang 34)

a) SAI.
Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước (do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định), chứ không phải "của một quốc gia do nhân dân sở hữu và sử dụng". Ngân sách nhà nước thuộc sở hữu của Nhà nước, do Nhà nước thống nhất quản lí và sử dụng để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình. Nhân dân đóng góp một phần nguồn thu (qua thuế, phí…) nhưng không phải là chủ sở hữu và không trực tiếp sử dụng ngân sách.

b) ĐÚNG.
Đây chính là khái niệm ngân sách nhà nước: "Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước." Nhận định nêu đúng, đủ các dấu hiệu bản chất: chủ thể (Nhà nước), thời gian nhất định, do cơ quan có thẩm quyền quyết định, mục đích (thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước).

c) SAI.
Nhận định này hiểu thiếu và sai về ngân sách nhà nước ở hai điểm:
- Ngân sách nhà nước là các khoản thu, chi của Nhà nước chứ không phải "toàn bộ nguồn tài chính của Nhà nước".
- Ngân sách được dùng để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước (phát triển kinh tế, văn hoá, giáo dục, y tế, quốc phòng, an sinh xã hội…), chứ không phải chỉ để "chi trả cho hoạt động của bộ máy nhà nước". Vì vậy, cách hiểu bó hẹp mục đích chi như vậy là chưa đúng.

d) SAI.
Ngân sách nhà nước thuộc sở hữu của Nhà nước, do Quốc hội quyết định dự toán và phê chuẩn quyết toán; Chính phủ chỉ là cơ quan tổ chức thực hiện, điều hành ngân sách nhà nước. Vì vậy Chính phủ không phải là "chủ thể duy nhất có quyền sở hữu và sử dụng" ngân sách; việc quản lí, sử dụng ngân sách có sự tham gia của nhiều cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật.

e) SAI.
Nguồn thu của ngân sách nhà nước rất đa dạng, bao gồm: thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước; thu từ bán, cho thuê tài nguyên, tài sản quốc gia; các khoản đóng góp tự nguyện; viện trợ… chứ không chỉ là "các khoản thu của mỗi người dân". Người dân chỉ đóng góp một phần (chủ yếu qua thuế, phí).

g) SAI.
Ngân sách nhà nước do Nhà nước sở hữu và quản lí, nhưng nguồn hình thành chủ yếu từ sự đóng góp của nhân dân và được sử dụng để phục vụ lợi ích chung. Vì vậy, việc kiểm tra, giám sát sử dụng ngân sách là trách nhiệm của mọi công dân và toàn xã hội, không chỉ riêng cán bộ nhà nước. Công dân có quyền và nghĩa vụ giám sát việc sử dụng ngân sách nhà nước để bảo đảm công khai, minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.